Čvor

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži

Čvor je mjerna jedinica za brzinu, za koju se koristi skraćenica čv, a u engleskom jeziku se naziva knot (kt). Čvor nije mjerna jedinica SI sustava, iako je prihvaćena za uporabu unutar njega. Koristi se uglavnom u pomorstvu, meteorologiji i zrakoplovstvu.

Definicija[uredi VE | uredi]

1 čvor = 1 nautička milja/sat = 1,852 km/h. To je definicija koja se koristi u većini, ako ne i svim, okolnostima.

Prema starom mjernom načinu, čvorom se mjeri brzina plovila u odnosu na tekućinu, a ne kopno. Ukoliko se tekućina kreće (npr. riječna ili morska struja), onda se brzina plovila povećava ili smanjuje u odnosu na kopno ili morsko dno, ali ostaje ista u odnosu na tekućinu. No, jedinica čvor se koristi i za iskazivanje brzine u odnosu na kopno, što se naziva putnom brzinom ili brzinom preko dna.

Podrijetlo[uredi VE | uredi]

Brzina broda se je dugo vremena mjerila tako što bi se omanji plutajući predmeti (najčešće drveni) s broda u plovidbi bacili u more, a potom bi se pomoću pješčanog sata mjerilo vrijeme potrebno da taj predmet prođe između dvije točke na brodu poznate međusobne udaljenosti.

Kasnije se je koristila naprava za mjerenje brzine (eng. chip log), koji se je sastojao od manje drvene ploče na koju je bila privezana uzica (eng. log-line). Kada bi navigator htio izmjeriti brzinu broda, mornar bi bacio drvenu pločicu po krmi broda koja bi, poput svojevrsnog sidra, ostala na mjestu dok bi brod nastavio ploviti. Uzica bi se puštala istjecati točno određeno vrijeme, a brzina broda bi se izračunavala temeljem dužine uzice koja bi istekla u tom vremenu.

Uvođenjem nautičke milje kao standardne mjere na moru u 15. stoljeću, uzica brzinomjera se je počela označavati jednakim razmacima koji su bili proporcionalni nautičkoj milji i vremenskom razmaku koji se je koristio pri mjerenju. Te su se oznake na uzici radile tako da bi se na njoj zavezao čvor, a kasnije su se na ta mjesta na uzici umetali komadići uzice vezani u čvorove.

U početku je razmak između oznaka bio 7 fathoma ili 42 stope, a vrijeme mjerenja je bilo 30 sekunda. Kasnije, redefiniranjem vrijednosti nautičke milje, mijenjao se je i razmak među čvorovima na uzici. Postupno, razmak je postavljen na 47 stopa i 3 palca (14,4 metra), a vrijeme mjerenja na 28 sekunda.

Naziv ove mjerne jedinice za brzinu (nautička milja na sat) potječe od načina mjerenja brzine jer se brzina broda određivala po tome koliko bi čvorova uzice isteklo u zadanom vremenu.

Konverzije[uredi VE | uredi]

1 čvor odgovara:

  • 0,514 44... m/s
  • 1,852 km/h
  • 1,151 mi/h (statutnih milja (1609 m) na sat)