Debar

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Debar
Дебaр
Debar
Osnovni podaci
Država Flag of Macedonia.svg Makedonija
Općina Općina Debar
Stanovništvo 14 561 (2002)
Visina 145 m
Koordinate 41°31′N 20°32′E / 41.517°N 20.533°E / 41.517; 20.533Koordinate: 41°31′N 20°32′E / 41.517°N 20.533°E / 41.517; 20.533
Poštanski broj 1250
Pozivni broj 046
Registarska oznaka SU
Gradonačelnik Argëtim Fida
Službena stranica www.dibra
Karta
Debar na karti Makedonija
Debar
Debar

Položaj grada na karti Makedonije

Debar (makedonski: Дебaр, albanski: Dibra) je grad od 14 561 stanovnika na zapadu Republike Makedonije, blizu granice sa Albanijom. Debar leži na putu Struga - Gostivar na obalama Debarskog jezera kojeg tvore rijeke Crni Drim i Radika.

Sjedište je istoimene Općine Debar, koja ima oko 19 542 stanovnika (po popisu iz 2002.)[1] .

Povijest[uredi VE | uredi]

Prvi pisani dokument u kome se spominje Debar je Ptolomejeva mapa, napravljena sredinom 2. stoljeća pr. Kr. u kojoj se naziva Deborus.

Bohemond I. Antiohijski i njegovi Normani zauzeli su Debar 1107. U XIII st. i XIV st. Debar je padao iz ruke u ruku, između Epirske Despotovine, Drugog Bugarskog carstva i Srbije .

Tijekom XIV st. Debar i njegova okolica potpali su pod vlast Otomanskog carstva.

Spomenik Skenderbegu iz Debra

U XV st. albanski knez Gjerg Kastriot Skenderbeg, postao je vođa pobune Albanaca protiv otomanske vlasti. Tako je Debar postao granica pobunjenih zemalja i mjesto stalnih borbi između 1443. i 1465. godine. Pored Debra zbile su se dvije značajne bitke29. travnja 1444. i 27. rujna 1446. godine, u obje su Turci bili pobjeđeni.

U XIX st. stanovnici Debra su se još jedamput bezuspješno pobunili protiv otomanske vlasti. Tada je Debar obišao i u njemu proboravio francuski putnik i geolog Ami Boué i zabilježio da u gradu ima 64 dućana i 4 200 stanovnika. Debar je bio sjedište sandžaka u Vilajetu Skadar do 1877, nakon toga bio je pod upravom Bitolskog Vilajeta ( od 1877 do 1912) kao Debre ili Debre-i Bala (to je značilo Gornji Debar za razliku od mjesta Debre-i Zi (Donjeg Debra) a to je bio današnji grad u Albaniji - Peshkopi.

Albanski stanovnici Debra bili su aktivni u albanskom nacionalnom pokretu tako su i prvaci iz Debra sudjelovali 1. studenog 1878 u osnutku Prizrenske Lige.

Za vrijeme Prvog balkanskog rata 1912 -1913, Debar je poput ostale Vardarske Makedonije priključen tadašnjoj Kraljevini Srbiji. U rujnu 1913 dio stanovnika Debra i okolice podigao se na ustanak protiv Srpske vlasti, u rujnu su grad zauzele snage Albanske vojske, ali ih je Srpska vojska još istog mjeseca protjerala iz grada.


Zemljopisne odlike[uredi VE | uredi]

Debar leži na jugoistoku Debarskog polja na 625 metara nadmorske visine. Okružen je planinama Dešat, Stogovo i Jablanica. U blizini grada su Debarsko jezero, rijeka Crni Drim i njegova pritoka Radika.

Kultura[uredi VE | uredi]

Debar i njegova okolica u prošlosti su bili poznati po svojim zanatlijama, drvodjeljama, drvorezbarima, zidarima, slikarima, naročito od XVII do XIX st. Sve to nije bilo slučajno, Debar je uz Samokov i Bansko imao poznatu drvorezbarsku školu. Radovi Debarskih majstora mogu se naći po crkvama i javnim zgradama po cijelom Balkanu. Dobar primjer rada Debarske drvorezbarske škole može se vidjeti u obližnjem manastiru Sv.Jovan Bigorski.

Pored Debra na padinama planine Bistra, uz rijeku Radiku, nalazi se poznati manastir Sv.Jovan Bigorski, koji je potpuno obnovljen u XIX st. Manastir je izgrađen na ostatcima starije crkve iz 1021. godine.

Gospodarstvo[uredi VE | uredi]

Debarsko jezero

Najpoznatije poduzeće iz Debra je rudnik i tvornica gipsa Radika KNAUF, u Debru dobro posluje i slavne Debarskite Banji kao i Hidrocentrala Špilje. U Debru ima nekoliko malih tradicionalnih manufaktura sagova (oni se većinom izvoze, jer su ručni rad)

Stanovništvo[uredi VE | uredi]

Po posljednjem popisu stanovništa Debar je imao 14 561 stanovnika[2], a njihov satav bio je slijedeći:

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. [http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf Rezultati makedonskih izbora2002]
  2. Makedonski popis stanovništva 2002. godine [1]

Vanjske poveznice[uredi VE | uredi]