Hram Svetog Nikole u Vukovaru

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Hram Svetog Nikole
Храм Светог Николе
Hram Svetog Nikole
Hram Svetog Nikole
Lokacija Vukovar
Hrvatska
Godine izgradnje 1733.
Godina završetka 1737.
Renoviran 2012.
Srušen 1991.
Religija Srpska pravoslavna crkva
Patron Sveti Nikola
Arhitektonski stil barok

Hram Svetog Nikole u Vukovaru u Hrvatskoj je pravoslavna crkva, koja pripada Eparhiji osječkopoljskoj i baranjskoj Srpske pravoslavne crkve i koja je posvećena blagdanu Prijenosa ostataka Svetog Nikole.

Povijest izgradnje Crkve Svetog Nikole[uredi VE | uredi]

[1] Saborna Crkva Svetog Nikole je izgrađena na lokaciji stare crkve iz 1690. godine. Velikom seobom Srba 1690. broj srpskog stanovništa u Vukovaru je znatno povećan. Naseljavali su se u starom djelu grada koji se nalazi na desnoj obali rijeke Vuke. Po dolasku u Vukovar sagradili su i crkvu. U to vrijeme postojala je i Eparhija vukovarska kojom je upravljao Episkop vršački Spiridon Štibica. Prema arhivskim spisima koje je zaslugom Patrijarha srpskog Georgija Brankovića priredio i izdao protojerej Dimitrije Ruvarac, 1733. u varoši Vukovaru se nalazila "Crkva sasvim trošna, hoće da padne, prokisava, izgradjena oko 1690. godine. Svećenik vukovarski tada je bio Maksim Popović" Vukovarski Srbi su na mjestu svoje tadašnje crkve koja je bila izgradjena od drveta, izgradili novu crkvu od čvrstog materijala i kao prethodnu posvetili Prijenosu moštiju Svetog oca Nikolaja. Ta prvobitna crkva, brvnara, osvjećena je od Episkopa vršačkog i administratora Eparhije vukovarske Spiridona Štibice i imala je drvenu časnu trpezu, zatim krstionicu i ikonostas koji je brojio četiri velike prijestone ikone i 32 male. Kada se dogodio olujni vjetar koji je pogodio cijelo naselje 21.juna 1723. s tadašnje stare crkve odnio je krov i toranj što je svakako ubrzalo gradnju velelepne crkve koja je osvjećena od strane Mitropolita Vićentija Jovanovića i izdao odobrenje da se može sakupljat prilog za izgradnju današnje crkve.

Radovi na novoj crkvi trajali su izmedju 1733. i 1737. godine. Crkvu je osvjetio 1752. godine Karlovački Mitropolit Pavle Nenadović. Ikonostas je završen 1757. godine rad osječkog drvoreznika Tomasa Firtlera a ikone slikao, od 1772.-1773. poznati srpski slikar Vasilije Ostojić. Tijekom 1755. godine na koru je dozidana kapela "Svetog velikomučenika Georgija" koja je uklonjena 1893. kada je cijeli taj prostor preuredjen za vukovarsko srpsko pjevačko društvo "Javor" Crkva je restaurirana 1763. , 1893. i 1935. Atelje "Stanišić" izradio je 1933. godine 9 vitraja prozora s likovima svetitelja za Saborni hram u Vukovaru[2]. Za vrijeme Drugog svjetskog rata (1941-1942) crkva je bila zatvorena i opljačkana.

Crkva u novije vrijeme[uredi VE | uredi]

U posljednjem ratu 1991. crkva je pretrpjela teška razaranja kada je u unutrašnjosti crkve , u noći izmedju 18. i 19.rujna 1991. aktiviran eksploziv što je izazavalo teška oštećenja unutrašnjosti, srušen je gornji dio zvonika, krovna konstrukcija i svod crkve. Unutrašnjost crkve je potpuno demolirana i izgorjela. Na sreću, uspjelo se prije rušenja spasti ikonostas crkve, na zamolbu episkopa Lukijana ikonostas crkve svetog Nikole skinut je u dijelove kako bi se spasao od rata i prenesen je u Novi Sad te je tako ostao sačuvan. Obnova vanjskog dijela crkve završena je početkom 2012. a atelje "Stanišić" je po originalnim nacrtima izradio nove vitraje prozore s likovima svetitelja koji ponovno krase crkvu Svetog Nikole. Originalni ikonostas crkve koji je sačuvan i restauriran, i dalje se nalazi Pokrajinskom zavodu za zaštitu spomenika kulture u Novom Sadu te se čeka njegov povraćaj u Vukovar u sklopu povrata kulturnog blaga u Hrvatsku. Do povrata crkvenog ikonostasa, unutarnja obnova crkve još je u tjeku. U sklopu crkve je i sjedište Srpske pravoslavne crkvene opštine Vukovar. Prvu parohiju Hram Svetog Nikolaja vode protojerej-stavrofor Dušan Marković i đakon Goran Todorović. Služba se obavlja u zgradi Srpskog Doma, pored crkve do njezine potpune obnove.[3] Danas sem crkvene službe, u Domu djeluju i mnoga društva od kojih je kao i nekada najbitnije KUD "Javor". U tornju do kora nalazi se prostorija u kojoj se čuvaju crkvene knjige i stari uredski spisi od 1732.g. pa nadalje. Crkva Svetog Nikole kao glavna Crkva Arhijerejskog namjesništva vukovarskog, jedna je od najznačajnijih i najstarijih baroknih građevina srpskih zajednica koje žive sjeverno od rijeke Save.[4][5]

Vidi još[uredi VE | uredi]

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. http://www.gk-srbije-vukovar.hr/spomenici.html
  2. Konstrukcija poslijeratnog prostora:Simbolička izgradnja Vukovara, Mateo Žanić, Institutu društvenih znanosti Ivo Pilar, POLEMOS: časopis za interdisciplinarna istraživanja rata i mira, Vol.XI No.22 Srpanj 2008.
  3. Obnova Sabornog hrama Svetog Nikole, Eparhija osječkopoljska i baranjska, Dalj, 2012.
  4. Konstrukcija poslijeratnog prostora:Simbolička izgradnja Vukovara, Mateo Žanić, Institutu društvenih znanosti Ivo Pilar, POLEMOS: časopis za interdisciplinarna istraživanja rata i mira, Vol.XI No.22 Srpanj 2008.
  5. Izložba "Predstavljanje radova s obnove ikonostasa pravoslavnih crkava Hrvatske (Dalja, Vukovara, Opatovca, Skradina, Branjine, Bobote i Koprivne, galerija Matice Srpske , Novi Sad, 23.siječanj 2012.