Ismail Kadare

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži

Ismail Kadare (rođen 1936.) albanski je pisac svjetskoga glasa. Prvi je dobitnik nagrade Man Booker International (2005. godine). Premda su mu djela objavljena na četrdesetak jezika, hrvatskoj je široj javnosti gotovo potpuno nepoznat: na hrvatski je prevedeno samo nekoliko njegovih djela, i to uglavnom s jezikâ posrednikâ.

Biografija[uredi VE | uredi]

Kadare je rođen 28. siječnja 1936. u gradu Gjirokastru (Gjirokastër / Gjirokastra) na jugu Albanije, u obitelji skromnog sudskog službenika. Majka mu potječe iz imućne porodice pa odrasta u liberalnoj i obrazovanoj građanskoj sredini. Djetinjstvo i rodni grad (pod naizmjeničnom talijanskom odnosno grčkom okupacijom tijekom Drugog svjetskog rata) opisuje u romanu Kronikë në gur (Kronika u kamenu).

Studira na Sveučilištu u Tirani i na Zavodu za književnost Maksim Gorki u Moskvi.

Šezdesetih godina XX. stoljeća radi kao novinar i urednik te počinje objavljivati poeziju. Godine 1963. objavljuje prvi roman, Gjenerali i ushtrisë së vdekur (General mrtve vojske), koji doživljava uspjeh i u zemlji i u inozemstvu. Po romanu je 1983. snimljen istoimeni film s Marcellom Mastroiannijem u glavnoj ulozi.

Otad redovno objavljuje brojna djela koja su ga učinila jednim od najvažnijih europskih pisaca XX. stoljeća. Među njima se posebno ističe Pallati i ëndrrave (Palača snova, 1981.), politička alegorija čija je radnja smještena u osmanski Istanbul, ali kojom Kadare na suptilan način kritizira komunistički režim Envera Hoxhe.

Sedamdesetih godina XX. stoljeća bio je zastupnik u albanskoj Narodnoj skupštini.

Godine 1990., pred sam pad komunizma u Albaniji, dobiva azil u Francuskoj. Azil je zatražio zbog, kako kaže, nepomirljivosti istinskog književnog stvaralaštva i diktature; "Pisac je prirodni neprijatelj diktature". Kadare ostaje u Francuskoj do 1999., kad se vraća u Albaniju. Trenutačno živi u objema zemljama, na relaciji Tirana-Pariz.

Odabrana djela[uredi VE | uredi]

Gjenerali i ushtrisë së vdekur (General mrtve vojske, 1963.);
Kështjella (Tvrđava, 1970.);
Kronikë në gur (Kronika u kamenu, 1971.);
Dimri i madh (Velika zima, 1977.);
Ura me tri harqe (Most na tri luka, 1978.);
Pallati i ëndrrave (Palača snova, 1981.);
Koncert në fund të dimrit (Koncert na kraju zime, 1988.);
Piramida (1992.)

Nagrade, priznanja, članstva[uredi VE | uredi]

• Dopisni član Akademije moralnih i političkih znanosti u Parizu;
• Dobitnik odličjâ francuske Legije časti;
• Dobitnik nagrade Prix mondial Cino Del Duca 1992.;
• Dobitnik nagrade Man Booker International 2005.;
• Dobitnik nagrade Princ od Asturije 2009.

Kontroverze[uredi VE | uredi]

Prije pada komunističkog režima u Albaniji početkom devedesetih godina XX. stoljeća kritičari su Kadarea slavili kao pisca koji se uspješno odupro književnosti nametanim pravilima socijalističkog realizma. Neka su mu djela i zabranjivana jer su prikazivala totalitarnost komunističkog režima. Međutim, u međuvremenu mu mnogi predbacuju navodni konformizam: Kadare nikad nije iskoristio svoju međurnarodnu reputaciju da javno i oštro napadne režim već je, naprotiv, kao član vladajuće stranke i zastupnik u Skupštini bio dijelom sustava.

Kadare je aktivno uljučen u polemike oko albanskog nacionalnog pitanja (a samim time i oko pitanja sudbine Kosova). Svojim esejom o kulturnom identitetu Albanaca ("Identiteti evropian i shqiptarëve") iz 2006. Kadare je izazvao burne reakcije u albanskoj javnosti. Njegova je teza da Albanci pripadaju isključivo zapadnjačko-kršćanskom civilizacijskom krugu i da je preuzimanje islama od jednog dijela Albanaca u vrijeme turske vladavine imalo samo negativne posljedice za albanski narod.