Odžaci (Odžaci, Srbija)

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Odžaci
Koordinate: 45°30′N 19°15′E / 45.5°N 19.25°E / 45.5; 19.25Koordinate: 45°30′N 19°15′E / 45.5°N 19.25°E / 45.5; 19.25
Država Srbija
Pokrajina Vojvodina
Okrug Zapadnobački okrug
Općina Odžaci
Površina
 - Ukupna 49.3 km²
Visina 89 m
Stanovništvo (2002.)
 - Grad 9.940
 - Gustoća 202 stan./km²
Poštanski broj 25250
Pozivni broj 025
Registarska oznaka SO
Zemljovid
Odžaci na karti Srbija
Odžaci
Odžaci

Odžaci su gradsko naselje i središte istoimene općine u Zapadnobačkom okrugu, na zapadu Vojvodine. Prema popisu stanovništva iz 2011. godine grad ima 8811 stanovnika. Većinu čine Srbi.

Ime[uredi VE | uredi]

Ime Odžaci je množina reči „odžak“, koja je u srpski jezik došla iz turskog jezika (u srpskom jeziku se kao alternativa upotrebljava i reč dimnjak). U turskoj vojnoj terminologiji, reč označava vojnu posadu. Na turskom jeziku grad se nazivao Odzlak, na nemačkom Hanfhausen i na mađarskom Hódság (stariji mađarski naziv za grad bio je Kéménd, a ovaj naziv se prvi put pominje 1522. godine i znači mali dimnjak). Kasniji mađarski naziv, Hódság, ušao je u mađarski iz turskog ili srpskog jezika.

Imena Odžaka kroz povijest i na više stranih jezika[uredi VE | uredi]

Ime Objašnjenje
Odžaci, Oџаци slovensko ime; prvi put se javlja 1557.
Kéménd mađarsko starije ime
Hódság mađarsko novije ime
Hanfhausen nemačko starije ime
Hodschag nemačko novije ime
Odĵaci ime na esperantu
Odžacі ukrajinsko ime
Odžaci rusko ime
Odžaci englesko ime
奧扎齊 kinesko ime
Odzlak tursko ime

Geografske osobine[uredi VE | uredi]

Reljef[uredi VE | uredi]

Odžaci su smešteni u predelu koji karakterišu nepregledne i široke ravnice. Nadmorske visine su niže prema Dunavu, gde su formirane depresije i bare kao posledica aktivnosti velike reke. U pojasu između Srpskog Miletića i Bogojeva se nalazi predeo slatine, područje sa zaslanjenim zemljištem gde se nalazi izvestan broj zakonom zaštićenih biljaka.

Klima[uredi VE | uredi]

Klima u Odžacima je umereno-kontinentalna. Prosečna godišnja temperatura iznosi 10.9 stepeni S. Najhladniji je januar sa prosečnom temperaturom -0.3 stepeni S, a najtopliji je jul sa 21.4 stepeni S. Ukupna osunčanost u toku godine iznosi 2.014 časova.

Geografski položaj[uredi VE | uredi]

Za položaj Odžaka bitan je položaj na saobraćajnoj osnovi Novi Sad - Sombor koja ima širi međuregionalni značaj i predstavlja jednu od varijanti spajanja jugoistočne sa centralnom Evropom. Položaj Odžaka odredio je saobraćajnu raščlanjenost u čijem se središtu spaja nekoliko železničkih krakova, od kojih meridionalna železničko-prometna osovina ima dominantni, a ostali saobraćajni pravci regionalni ili lokalni značaj. Jugoistočni železnički krak iz Novog Sada, i severni iz Sombora formirali su severni i južni pravac odžačkom prostoru. Železnički krak u pravcu Novog Sada ima prvorezredni supraregionalni značaj, jer se oslanja na glavnu železničku magistaralu i preko Beograda povezuje sa jugoistočnim delovima Balkanskog poluostrva, u pravcu Atine i Sofije, i dalje sa Istanbulom i Malom Azijom. Severna saobraćajna linija direktno se oslanja na magistralu Subotica - Dalj- Vinkovci u pravcu Zagreba i Ljubljane. Saobraćajna povezanost zapadnog i severozapadnog dela odžačke opštine izvodi se preko Karavukova, sekundarnog saobraćajnog čvora Odžaka, i u pravcu Bogojeva sa osloncem na već spomenutu magistalu Subotica - Sombor - Dalj -Vinkovci. Karavukovo je sekundarni saobraćajni čvor Odžaka, dok se Bogojevo zbog svog položaja na glavnoj magistrali pojavljuje kao zaseban saobraćajni individualitet. Preko Karavukova na odžački saobraćajni čvor nadovezuje se i železnička linija iz Bača i Bačke Palanke, čime se formira zapadni jugozapadni saobraćajni sistem odžačkog prostora, koji spaja nekoliko saobraćajnih pravaca sa račvanjem kod Karavukova i Bogojeva.

Drvored platana,kestena i lipe - spomenik prirode[uredi VE | uredi]

Drvored platana, kestena i lipe, duž saobraćajnicu iz Sombora, 1978. godiene stavljen je pod zaštitu države. Drvored platana, kestena i lipe predstavlja jedino zaštićeno prirodno dobro na teritoriji Odžaka.

Udaljenost od glavnih gradova iz regiona[uredi VE | uredi]

Odžaci i druga naselja u opštini
Ime grad Udaljenost u km
Beograd 138
Zagreb 331
Sarajevo 323
Podgorica 477
Tirana 654
Skoplje 569
Sofija 527
Bukurešt 757
Budimpešta 268
Ljubzana 471

Povijest mesta[uredi VE | uredi]

Osnivanje Odžaka[uredi VE | uredi]

Prvi pomen Odžaka vezuje se za 1557. ili 1558. godinu. Odžaci se tada pominju kao naselje u Bačkoj koje su osnovali Turci za vreme vojnih operacija koje su vodili u južnoj Ugarskoj. O poreklu imena naselja postoji više teorija, jedna od njih je da ime vodi poreklo od imena turskog vojnog odreda koji je boravio na prostoru naselja, postoji i teorija po kojojime vodi poreklo od turske reči za dimnjak, (zbog dimnjaka koji su virili iz zemunica prvog naselja), kao i da su Odžaci dobili naziv po bosanskom Odžaku odakle je u 16. veku doseljeno 7 srpskih porodica. U 17. veku Odžaci su opusteli, stanovništvo se pod pritiskom velikih dažbina,naplaćivanih za vojne potrebe i rata,mahom iselilo na sever. Tokom 18. veka naselje je obnovljeno i tada u Odžacima živi oko stotinak srpskih i šokačkih porodica. Vlasti Habzburške monarhije odlučuju da kolonizuju ovaj prostor nemačkim kolonistima, što dovodi do prisilnog iseljavanja starosedelačkog stanovništva (Srba i Šokaca).

Razvoj Odžaka[uredi VE | uredi]

Odžaci poštanska marka 1895, Kraljevina Mađarska

Od doseljavanja prvih kolonista vrtoglavi privredni razvoj Odžaka koji se pre svega oslanjao na proizvodnju kudelje pratio je i društveni razvoj mesta. 1762. godine osnovana je prva škola, na nemačkom jeziku. Prva crkva sagrađena je 1764. godine, ali od nje nije sačuvan nikakav trag. 1818. godine održana je proslava povodom postavljanja temelja nove crkve koja je završena 1821. godine. 1813. godine Odžaci dobijaju privilegiju održavanja nedeljnog sajma i dva godišnja vašara i dobijaju status trgovišta. 1871. godine osniva se sreski sud, 1879. služba zemljišnih knjiga, 1884. služba kneza (prvi odžački knez bio je Jozef Visi). Prva štamparija osnovana je 1887. godine. U Odžacima u to vreme rade dva novčana zavoda: Odžačka štedionica i Odžačka kasa uzajamne pomoći, a 1897. osnovana je i poreska služba.1895. godine završena je izgradnja pruge Novi Sad-Baja koja prolazi kroz Odžake, a iste godine kroz mesto je prošao i prvi voz. 1899. godine u okviru samostana u Odžacima izgrađeno je prvo dečje zabavište koje je 1936. godine premešteno u novu moderniju zgradu koju je izgradio vlasnik Fabrike kanapa i užarije Johan Ertl. 1906. firma Ertl i Šverer (takođe delom u vlasništvu porodice Ertl) otvara prvu električnu centralu za potrebe svog mlina i tako dolazi i do elektrifikacije mesta. 1911. godine u Odžacima osnovan je fond za izgradnju građanske škole, prikupljeno je 70 000 kruna, ali je izgradnja škole odložena zbog Prvog svetskog rata. 1917. godine prikupljeno je još 300 000 kruna i škola počinje sa radom, prvobitno u kući porodice Kraus, pa u kući porodice Bruner i konačno se 1927. premešta u novu zgradu napravljenu po nacrtu arhitekte Jozefa Švera.

Prvi svetski rat[uredi VE | uredi]

Za vreme Prvog svetskog rata u Odžacima se otvara vojni lazaret u zgradi osnovne škole u kojem su lečeni ranjenici donešeni sa fronta. U Prvom svetskom ratu poginulo je 162 Odžačana. Po oslobođenju Odžaci postaju deo Kraljevine SHS i kasnije Kraljevine Jugoslavije.

Odžaci – centar kudelje[uredi VE | uredi]

Doseljeni kolonisti uglavnom su se bavili poljoprivredom. Njihovim dolaskom počinje i masovan uzgoj konoplje iako se po nekim turskim defterima gajenje konoplje spominje još u vreme kad su oni vladali ovim prostorima. Zemljište u Odžacima i okolini bilo je idealno za gajenje ove biljke, čemu je najviše doprinosila reka Mostonga koja se često izlivala i plavila okolna područija. Takođe Mostonga je bila idealna za močenje konoplje. Proizvodnju je inicirao baron Kotman koji je izvestio Beč da konoplja dobro uspeva na teritoriji novosagrađenih kolonističkih naseobina. On je okupio proizvođače kudelje, obezbedio im sredstva za rad i obavezao se da će od njih otkupiti 5 000 lakata tkanine godišnje. Proizvodnja se kasnije omasovila, i Odžaci postaju jedan od najvećih centara za proizvodnju kudelje u Evropi. 1779. počinje da se održava vašar kudelje, koji vremenom dobija na značaju. 1907. godine otvara se fabrika za preradu kudelje i proizvodnju užadi, otvaraju je članovi imućne porodice Ertl (Franc i Johan) po uzoru na sličnu fabriku u Segedinu. Od početnih 200 radnika fabrika se brzo razvija i već 1929. dostiže cifru od 880 zaposlenih. Vremenom proizvodnja se širi pa se osim užadi proizvode i: jutani tepisi, a od 1933. i vunena i svilena tkanina.

Dolazak nemačkih kolonista[uredi VE | uredi]

Kolonizacija Odžaka nemačkim življem počinje 1755. godine kada se donosi odluka o naseljavanju 300 nemačkih porodica. Nemački kolonisti od vlasti Habzburške monarhije dobijaju zemljište za gradnju kuća, onoliko zemlje koliko su mogli da obrađuju, seme itd. Osim toga dobijaju status slobodnih carskih podanika, pa su tako kmetovi među njima oslobođeni svojih obaveza. Kolonisti koji su naselili Odžake bili su većinom iz nemačkih oblasti: Badena, Švarcvalda, Alzasa, Lorene, Hesena itd. U svoje novo mesto boravka dolazili su Dunavom, brodovima poznatim pod imenom Ulmske kutije plovili su preko Beča i Budimpešte do Apatina gde su se iskrcavali. Prvi kolonisti stigli su 1756. godine, među kojima je bio i baron Kotman, vlasnik poseda.

Drugi svetski rat i Kulturbund[uredi VE | uredi]

1920. godine osnovan je Kulturbund, nemačka nacionalistička organizacija. Organizacija je dva puta zabranjivana prvi put 1924. godine, drugi put tokom Šestojanuarske diktature. Prvi ogranak Kulturbunda u Bačkoj formiran je 1920. godine u Parabuću (Ratkovo). 1930. godine dozvoljen je rad Kulturbunda. Dolaskom Adolfa Hitlera na vlast u Nemačkoj delovanje Kulturbunda se radikalizuje i prihvataju se nacional-socijalističke ideje unutar organizacije. Iz godine u godinu broj članova raste, posebno nakon 1939. godine i početka Drugog svetskog rata. Tokom rata organizacija jača i postaje glavni organizator društvenog života u nemačkim mestima u Bačkoj, između ostalih i u Odžacima. Takođe organizuje odlazak mladih Nemaca u Vermaht i SS jedinice. Posle invazije snaga Trećeg rajha na Jugoslaviju, teritorija Bačke okupirana je od strane mađarske vojske. Tokom okupacije vršen je sistematski progon: Srba, Jevreja, Roma kao i političkih neistomišljenika svih nacionalnosti od strane mađarske vojske i žandarmerije.

Oslobađanje Odžaka[uredi VE | uredi]

Oslobođenje konačno dolazi 22. oktobara 1944. godine. Odžake su oslobodile Vojvođanske brigade zajedno sa jedinicom Crvene armije. Ozbiljnije borbe sa mađarskim žandarima vodio je Bačkopalanački odred 17. oktobra između Parabuća (Ratkova) i Odžaka. Na sam dan oslobođenja nije bilo otpora kao ni dočeka oslobodioca pošto je mesto bilo uglavnom naseljeno nemačkim življem koji su se većinom povukli zajedno sa nemačkom vojskom i napustili zemlju, prva kolona je krenula još 9. oktobara. Jedan broj Nemaca je ostao, oni su internirani u logore da bi kasnije takođe napustili zemlju i preselili se mahom u Austriju i Nemačku. Po oslobođenju ovih krajeva dolazi do Batinske bitke, najveće bitke na ovim prostorima u kojoj vojnici Crvene armije i Vojvođanskih brigada pod komandom potpukovnika Srete Savića uspevaju da poraze nemačke snage koje su brojale čak 60 000 vojnika, pređu Dunav i oslobode Dardu i Beli Manastir, čime su nemačke snage potisnute na teritoriju Mađarske.

Period nakon Drugog svetskog rata[uredi VE | uredi]

Ulica Karla Marksa u Odžacima

Po završetku Drugog svetskog rata dolazi do kolonizacije stanovništva iz manje razvijenih krajeva države u Vojvodinu, kako bi se naselio prostor na kom je pre rata živela nemačka nacionalna manjina. U opštini Odžaci uglavnom su naseljeni kolonisti iz južne Srbije i to iz: vranjskog, leskovačkog, pirotskog, niškog i topličkog okruga. U Karavukovu su naseljeni kolonisti iz Vranjske kotline i Gornje Pčinje, u Ratkovu iz Toplice i okoline Leskovca, u Srpskom Miletiću iz Jablanice, Vlasotinaca i Suve reke, u Deronjama iz okoline Pirota, a u Odžacima iz okoline Pirota i Niša. U Bački Brestovac i Bački Gračac naseljeni su kolonisti iz Bosne i Like.

Kultura[uredi VE | uredi]

Odžaci se odlikuju prvenstveno svojom šarolikošću: nacionalnom, kulturnom, verskom i dr. Upravo ova šarolikost može se videti na brojnim turističkim manifestacijama koje se tokom godine održavaju u svim naseljima opštine. Svaka od njih je jedinstvena i posebna, a pojedine pretenduju da prerastu u tradicionalne manifestacije koje svojim značajem prevazilaze granice opštine Odžaci.

Umetnici iz Odžaka[uredi VE | uredi]

Među književnicima, slikarima i glumcima iz Odžaka kao najznačajniji se ističe Jovan Hadžić, književnik i političar, koji je nemačku osnovnu školu 1810. godine završio u Odžacima. Bio je među najobrazovanijim i najistaknutijim Srbima svog vremena, a 1826. godine u Pešti je sa nekoliko znamenitih Srba osnovao Maticu srpsku, čiji je bio prvi predsednik. Zatim su tu i Atanasije Nikolić slavni matematičar, pesnik, pisac, pozorišni reditelj i glumac koji je sa Jovanom Sterijom Popovićem osnovao prvo pozorište 1841. godine u Beogradu, Teatar na Đumruku, kao i Milka Grgurova prva profesionalna glumica u Srbiji, “srpska Sara Bernard”. U Odžacima je rođen i pisac Radomir Z. Putnik koji je takođe i dramaturg, teatrolog, pozorišni i književni kritičar. Tu su i slikari Karol Miloslav Lehotski, prvi školovani slikar, i Rafailo Georgije Momčilović slikar iz redova Srpske pravoslavne crkve. Pesnici Jovan Berić, Đena Pavlović, čija je poema “Sitna knjiga od Krajine Marku, Šalje mu je na koljeno: Odžačanin Đemo” i socijalni pesnik Proka Jovkić. Slobodan Trkulja srpski muzičar, multiinstrumentalista, kompozitor i pevač grlenog i vizantijskog stila koji je iz Odžaka. Takođe u Odžacima je živela i glumica Jugoslava Drašković.

Manifestacije u Odžacima[uredi VE | uredi]

Neke od manifestacija su:

Slobodan Trkulja
  • Lomljenje božićne česnice
  • Doček Nove godine
  • Haiku festival
  • CACIB Međunarodna izložba pasa svih rasa
  • Odžaci na dlanu
  • Oslikavanje uskršnjih jaja
  • Fijakerijada
  • Moto fest
  • Dan Dunava
  • Međunarodni festival meda
  • „Zlatni kotlić“ opštine Odžaci
  • Internacionalni karate turnir „Zlatna pesnica“
  • Odžačka rakijada
  • IMAF Međunarodni festival multimedijalne umetnosti

Crvenokosa boginja[uredi VE | uredi]

Crvenokosa Boginja u Centru Odžaka

Statua je pronađena 1989. kada je sonda 6x6 postavljena u blizini centra grada. Ova figurina je posebna zbog svoje monumentalnosti u odnosu na slične nalaze. Njena visina iznosi 38 -{cm}-, pravi je div u poređenju sa do sada pronađenim nekompletnim statuetama istog tipa, čija visina ne prelazi 15 cm. Jedinstvena je u svetu, premda neki arheolozi osporavaju značaj ovog nalaza. Ako svemu dodamo da su u njoj sjedinjeni simboli ženske i muške plodnosti, invencija tadašnjeg umetnika, pre više od 7.000 godina, izaziva ushićenje. Gledana u celini, statueta deluje genijalno. Crvenokosa boginja i pored vidno izraženih atributa ženske plodnosti istovremeno je i simbol muške plodnosti jasno prikazan testisima i falusom. Ostaci ranoneolitskog ratarskog naselja otkriveni su još 1965. godine, kada su građeni nasipi protiv poplave, na mestu gde Dunav pravi veliku okuku, između sela Deronja i Karavukova. Tu se zatekao i arheolog amater Sergej Karmanski, koji je primetio u zemlji ostatke neobične grnčarije. Zaustavio je bager i počeo da kopa. Sergej Karmanski je, sa puno požrtvovanja, spasavao ovo arheološko nalazište. Radio je sa mnogim arheološkim ekipama. Bio hvaljen i osporavan, ali nesumnjivo zaslužan što su pronalasci sa lokaliteta Donja Branjevina, postali dostupni domaćoj i svetskoj naučnoj javnost. Zahvaljujući njemu Odžaci su dobili Muzejsku jedinicu čiju je izložbenu postavku posetilo hiljade ljudi, a grad i opština postali prepoznatljivi po Crvenokosoj boginji

Verski objekti[uredi VE | uredi]

Hram Spaljivanja moštiju Sv. Save u Odžacima

Odžake krase brojni sakralni objekti. Svaki od njih odiše svojstvenom lepotom i skladnošću graditeljskih linija, a poseban utisak ostavlja dubok odjek zvona sa crkvenih tornjeva koji se pruža nad ravnicom.

U samom gradu nalazi se niz sakralnih objekata od kojih je nekolicina pod zaštitom države.

Osim navedenih sakralnih objekata koji se nalaze pod zaštitom države Odžake krase i druge crkve koje takođe poseduju određen kulturnoumetnički i istorijski značaj.

Rimokatolička crkva arhanđela Mihaila u Odžacima

Hram Spaljivanja moštiju Sv. Save u Odžacima[uredi VE | uredi]

U Odžacima se nalaze tri crkve, Hram Spaljivanja moštiju Sv. Save u Odžacima koji predstavlja najmlađi sakralni objekat u opštini čija je izgradnja počela 1989. godine.

Rimokatolička crkva arhanđela Mihaila u Odžacima[uredi VE | uredi]

Rimokatolička crkva Sv. Arhangela Mihovila u Odžacima sagrađena je 1821. god. na mestu starije crkve iz 1764. godine. Posebno se ističe i njena dekorativna glavna fasada sa tri tornja. Bogatu unutrašnju dekoraciju između ostalog krasi oltarna slika Sv. Mihovila kako probada sotonu, rad Jožefa Peškija iz 1834. godine. Po lepoti ističe se i slika Svetog Trojstva, rad majstora Polaka, koja je inače kopija po Rubensu. Godine 1970. crkva je stavljena pod zaštitu države kao spomenik kulture od velikog značaja.

Kapela Svetog Vendela[uredi VE | uredi]

Pored crkava, na katoličkom groblju se nalazi Kapela Svetog Vendela. Kapela je prvobitno podignuta 1776, godine, a 1893, godine je sagrađena sadašnja kapela. Ova kapela svedoči o prisustvu nemačkog naroda i kulture u Vojvodini. Renovirana je 2004. godine, a od 1970. godine se nalazi pod zaštitom kao spomenik kulture.

Spomen-krst ubijenim podunavskim Švabama[uredi VE | uredi]

Između Odžaka i Bačkog Gračaca 2011. godine otkriven je spomen-krst za 212 ubijenih podunavskih Švaba. Streljanje su 25. novembra 1944. godine izvršili pripadnici partizanske vojske. Tog dana su streljani muškarci iz Filipova, današnjeg Bačkog Gračaca, a među njima je bilo i maloletnika. Ispod krsta su uklesana imena svih žrtava koje se nalaze u tri odvojene masovne grobnice. Partizani su uhapšene nemce podelili u tri odvojene grupe. Najpre je prva grupa iskopala raku u kojoj su ih strljali, a potom ih je zemljom prekrila druga grupa. To se ponovilo i sa drugom i sa trćom grupom.

Privreda[uredi VE | uredi]

Odžaci su ranije bili orijentisani na poljoprivrednu proizvodnju, ali u poslednjih 50. Godina razvila se tekstilna, hemijska i mašinska industrija. Značajni izvozni rezultati su postignuti u hemijskoj industriji, kao i u proizvodnji i izvozu mašina i opreme za poljoprivredu, kako za domaće tako i za inostrano tržište. Na skoro 2.000 hektara šuma omogućen je razvoj lovnog turizma i privlači veliki broj stranih turista. Razvoj privrede je povećao i stopu zaposlenosti i doprineo je stvaranju boljih uslova za život građana. Privreda Odžaka orijentisana je na bivše republike jugoslavije, ali i na zemlje Evropske Unije, kao što su Nemačka, Italija i Bugarska. U Srbiji Odžaci privredno gravitiraju ka Novom Sadu i Bačkoj Palanci.

Privredni napredak Odžaka – polovina šesdesetih do kraja osamdesetih godina XX veka[uredi VE | uredi]

Razvijane su industrijske grane za koje je u opštini postojala sirovinska osnova, kao što su: tekstilna industrija sa proizvodnjom sintetičkih prediva, proizvodnja, mlevenje i prerada žitarica, proizvodnja hleba i peciva, kao i prerada mleka i proizvoda mlečnih proizvoda, proizvodnja stočne hrane. Proizvodnja je prekinuta u poslednjih desetak godina, pa su proizvodni kapaciteti ostali van funkcije.

Devedesete i sankcije[uredi VE | uredi]

Sankcije Jugoslaviji devedesetih su najviše pogodile Odžake, velika preduzeća Odžaka nisu imala mogućnost da plasiraju svoje proizvode i izvoze ih u inostranstvo. Posledice su bile mnogobrojne: otpušten je veliki broj ljudi, oprema u preduzećima je zastarela, a čak su i neke fabrike koje su bile ponos opštine prestale sa radom. Prestanak rada većih preduzeća uzrokovao je veliku stopu nezaposlenosti, smanjenje proizvodne aktivnosti, gubitak tržišta i izostanak tehnoloških inovacija.

Početak privatizacije[uredi VE | uredi]

Proces privatizacije u Odžacima je bio isti kao i u Srbiji, spor i bez odgovarajućeg socijalnog programa i programa zapošljavanja. Najveći problem privatizacije u Odžacima su neuspele privatizacije koje se ogledaju u poništenju privatizacije, otpuštanju radnika, padu proizvodnje i napuštanju osnovne delatnosti. Privatizovana preduzeća su restruktuirana, pa je većina radnika ostala bez posla, postojeći proizvodni pogoni su postali skladišta i otkupne stanice, te nemogu služiti za zapošljavanje.

Novi uspon Odžaka[uredi VE | uredi]

Hemijska industrija preovlađuje u Odžacima, čiji je nosilac “Hipol” i manja preduzeća koja se bave preradom plastike “Bonel”, ”Dunaplast”, ”Polins”, ”Grajner”. Mašinska industrija "Poljostroj" sa proizvodnjom poljoprivrednih mašina. Zanatske radnje za štampu i konfekcioniranje ambalaže. Izgradnja graćevinske galanterije, izrada nameštaja, odevnih predmeta. Sa radom je počela i tekstilna industrija, kao i prehrambena industrija.

Obrazovanje[uredi VE | uredi]

Tehnička škola

U Odžacima se nalaze dve osnovne škole OŠ Miroslav Antić i OŠ Branko Radičević.

Nakon oslobođenja Odžaka osnovana je Državna niža gimnazija, koja se kasnije razvila u Gimnaziju Jovan Jovanović Zmaj, danas je to Gimnazija i ekonomska škola Jovan Jovanović Zmaj. Pored nje u Odžacima postoje još dve srednje škole Tehnička škola i privatna ekonomsko-poslovna škola Srednja stručna škola Odžaci, kao i odeljenje niže muzičke škole "Petar Konjović" i fakulteta za uslužni biznis EDUKONS.

Sport[uredi VE | uredi]

Prvi fudbalski klub u Odžacima osnovan je 1919. godine pod imenom Odžački športski klub, a 1928. osnovan je i teniski klub koji je bio jedan od favorita na teniskim takmičenjima u tadašnjoj državi. Teniski klub je raspolagao sa 5 teniskih terena. Između dva rata u Odžacima je radilo Sokolsko društvo deo Sokola Kraljevine Jugoslavije, aodržan je i Sokolski slet. Grad je sada sedište nekoliko sportskih klubova najznačajniji su fudbalski klub Tekstilac koji se takmiči u Srpskoj ligi Vojvodina, zatim OFK Odžaci, košarkaški klub Odžaci, karate klub Mladost, ženski rukometni klub Odžaci, odbojkaški klub Odžaci, šahovski klub Mladost. Pored njih postoje i klubovi u streljaštvu i streličarstvu kao i teniski i stonoteniski klub.

Najuspešniji i najpoznatiji sportisti Odžaka[uredi VE | uredi]

  • Milijan Bocka, košarka
  • Jovo Stanojević, košarka
  • Goran Škundrić, odbojka
  • Bojan Mihajlović, brazilski džijudžicu
  • Damir Mihajlović, brazilski džijudžicu
  • Dušan Vemić, tenis
  • Vladimir Filipović, MMA

Odžaci i drugi gradovi i opštine[uredi VE | uredi]

Pobratimske opštine[uredi VE | uredi]

Partnerski gradovi i opštine[uredi VE | uredi]

Poznati Odžačani[uredi VE | uredi]

Neki od najpoznatijih Odžačana su:

  • Jovan Berić (1786-1845), pesnik i pedagoški pisac
  • Eduard Florijan Birli, (1786-1854), lekar i naučnik
  • Jovan Mladenović Subota (1790-1863), učitelj
  • Jovan Hadžić (1799-1869), književnik i političar
  • Atanasije Nikolić (1803-1882), matematičar, pesnik, pisac, prevodilac, pozorišni reditelj, glumac
  • Milka Grgurova (1840-1924), glumica
  • Đena Pavlović (1851-1901), pesnik i književnik
  • Šamu Borovski (1860-1914), doktor filozofije i istraživač
  • Rafailo Georgije Momčilović (1875-1941), slikar
  • Proka Jovkić (1883-1915), pesnik
  • Boško Perošević (1956-2000), političar i predsednik Izvršnog veća Autonomne Pokrajine Vojvodine
  • Branislav Jovin, arhitekta
  • Dragan Kosovac, slikar, ikonopisac i član ULUSA
  • Karol Miloslav Lehotski (1879-1929), slikar
  • Dragan Paskaš, načelnik Generalštaba VSCG
  • Jaroslav Supek (1952-2009), slikar
  • Jovica Stanišić, srpski obaveštajac i načelnik Službe državne bezbednosti Srbije
  • Radomir Z. Putnik, pisac, dramaturg, teatrolog, pozorišni i književni kritičar
  • Aleksandar Petojević, profesor i dekan Pedagoškog fakulteta u Somboru
  • Robert Colić, nadbiskup frajburški u Badenu i predsednik Nemačke biskupske konferencije
  • Miroljub Petrović, kreacionista geolog, teoretičar zavere i tvrdi da je doktor filozofije
  • Laslo Nemet, rimokatolički biskup zrenjaninske biskupije iz redova verbita

Demografija[uredi VE | uredi]

U naselju Odžaci 2002. živelo je 8028 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosila je 39,8 godina (38,1 kod muškaraca i 41,4 kod žena). U naselju ima 3520 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,82. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine, Odžaci imaju 10108 stanovnika. Prema etničkim grupama, stanovnici Odžaka su se izjasnili kao Srbi (8.250), Jugosloveni (135), Crnogorci (101), Romi (58), Hrvati (137), Slovaci(146) i Mađari (304).


Izvor[uredi VE | uredi]

Vanjske poveznice[uredi VE | uredi]