Gwandu
| Gwandu | |
|---|---|
 Emir od Gwanda Usman | |
| Država |  Nigerija |
| Savezna država | Kebbi |
| Vlast | |
| • emir | Muhammadu Iliyasu Bashar |
| Površina | |
| • Ukupna | 1014[1] |
| • Urbano područje | 2647[1] |
| Koordinate | 12°30′N 4°38′E / 12.500°N 4.633°E |
| Stanovništvo (2015.) | |
| • Urbano područje | 26.104[1] (25.537 stan./km²[1]) |
| • Metropolitansko područje | 132.313[1] (130,4 stan./km²[1]) |
| Vremenska zona | Zapadnoafričko vrijeme (UTC+1) |
 | |
  Gwandu Gwandu na karti Nigerije | |
Gwandu, znan i kao Gando, je grad od 26.104 i lokalna samouprava (općina) od 132.313 stanovnika[1] na sjeverozapadu Nigerije u saveznoj državi Kebbi.
Gwandu se prostire u dolini rijeke Zamfara (pritoka Sokota), udaljen 120 km jugozapadno od grada Sokota.
Gwandu je izvorno bio naselje Kebbawa, jednog od rodova naroda Hausa. Ime je dobio po farmi – gandu, koja je pripadala Muhammadu Kanti, koji je u 16. stoljeću osnovao Kraljevstvo Kebbi.
Iako su fulanski pastiri stoljećima pasli svoju stoku na teritoriju Kebbija, tek je za Fulanskog džihada (1804. – 1812.) postao važan fulanski grad. To se desilo 1805. kad je vođa džihada Usman dan Fodio preselio svoje sjedište iz Sabon-Garia u Gwandu.[2]
Njegov sin (i nasljednik od 1817.) Muhammed Bello započeo je izgradnju gradskih zidina 1806. Nakon pobjede Fulana nad Kraljevstvom Gobir kod Alkalawe 1808., Usman je podijelio svoj kalifat, koje se protezao na veći dio današnje sjeverne i središnje Nigerije, na dva dijela. Svog brata Abdullahija dan Fodia postavio je 1809. za emira Gwandua i vladara svih zapadnih i južnih emirata, dok je Bella postavio za vladara istočnih emirata. Od 1815. Abdullahi je Gwandu pretvorio jednu od dvije prijestolnice Kalifata Sokoto.[2]
Emirat Gwandu primao je danak od svojih vazalnih emirata, a to su bili; Emirat Bida, Ilorin, Yauri, Agaie, Lafiagi i Lapai. To je trajalo sve dok Britanci nisu zauzeli emirat 1903. Grad je odtad postao karavan-saraj i trgovište transaharske trgovine.
Za britanske vladavine teritorij emirata je 1907. znatno smanjen cesijom na račun Francuske Zapadne Afrike.[2]
Britanci su u skladu sa svojom kolonijalnom politikom neizravne vladavine, zadržali tradicijsku strukturu dodašnje vladavine i poziciju emira, ali samo na nižoj ceremonijalnoj razini.
Tako da i danas Gwandu ima emira, koji je treći po rangu odmah nakon sultana od Sokota i Borna.