Organska kemija

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži

Organska kemija je grana kemije koja proučava spojeve ugljika koji čine živi svijet. To je relativno nova znanost jer je počela rasti tek početkom 19. stoljeća. Ugljik je u organskim spojevima uvijek četverovalentan. Danas je poznato preko 20 milijuna različitih organskih spojeva. Glavni je razlog tomu sposobnost ugljika da se na različite načine veže u prstenaste i lančaste molekule.

Povijest[uredi VE | uredi]

Godine 1828. je njemački kemičar Friedrich Wöhler uspio iz anorganskog spoja dobiti organski spoj mokraćevinu ili ureu. U to doba mislilo se da je to nemoguće jer organski spojevi nastaju samo u živim bićima djelovanjem vis vitalis (žive sile). Do 19. stoljeća ljudi su mislili da je nemoguće sintetizirati organske spojeve u laboratoriju, no 1824. sintetizirana je oksalna kiselina, a par godina kasnije i urea.

Organski spojevi[uredi VE | uredi]

Svojstva[uredi VE | uredi]

Po svojoj strukturi, organski su spojevi uglavnom kovalentne nepolarne molekule. Atomi ugljika su uvijek četverovalentni, a kut između dva (od četiri) vezana atoma je 109.5°. Zbog nepolarne strukture organski se spojevi ne otapaju u vodi, nego u nepolarnim (organskim) otapalima. Tekući su organski spojevi zbog niskih vrelišta hlapljivi i zapaljivi.

Podjela[uredi VE | uredi]

Prema strukturi[uredi VE | uredi]

  • aciklički (alifatski) - atomi ugljika čine lančaste molekule.
    • zasićeni - atomi ugljika su vezani samo jednostrukom kovalentnom vezom.
    • nezasićeni - osim jednostruke, između atoma ugljika postoji i dvostruka i/ili trostruka kovalentna veza.
  • ciklički - atomi ugljika čine prstenaste molekule.
    • karbociklički - prsten je građen samo od atoma ugljika.
      • zasićeni - atomi ugljika su vezani samo jednostrukom kovalentnom vezom.
      • nezasićeni - osim jednostruke, između atoma ugljika postoji i dvostruka kovalentna veza.
      • aromatski - u prstenu su jednostruka i dvostruka kovalentna veza poredane naizmjenično.
    • heterociklički - u prstenu postoje i drugi atomi (koji se nazivaju heteroatomima) osim atoma ugljika (npr. atom kisika, dušika, sumpora...).

Prema funkcionalnim grupama[uredi VE | uredi]