Srbi u Mađarskoj

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Srbi u Mađarskoj
Ukupno pripadnika
10.038[1]
Značajna područja naseljavanja
Jezik
srpski i mađarski
Vjera
pravoslavna

Srbi su jedna od nacionalnih manjina u Mađarskoj.

Povijest[uredi VE | uredi]

Srbi su na teritoriji Mađarske prisutni još od srednjeg vijeka. Tijekom Srpske despotovine (od kraja 14. stoljeća do 1459. godine), srpski vladari Stefan Lazarević i nakon njega Đurađ Branković, su naseljavali srpsko stanovništvo iz današnje središnje Srbije u sjeverne krajeve svojih država, a dio i na svoje posjede u Ugarskoj koje su dobili od ugarskog kralja. Dio Srba koji se nakon pada Despotovine našao u Ugaskoj služio je kao pogranična vojska ugarskog kralja.[2]

Nakon Mohačke bitke 1526. godine i poraza ugarske vojske, veliki dio mađarskog stanovništva napušta dijelove pod vlašću Osmanlija, te na njihovo mjesto dolaze Srbi, Šokci, Bunjevci i dio islamiziranog bosanskog stanovništva. Oni postaju glavna vojna snaga Otomanskog carstva na području Panonske nizije. Sljedeće veliko doseljavanje zbilo se 1690. godine, odnosno Velikom seobom Srba pod Arsenijem III. Crnojevićem, kada je današnja Mađarska prešla pod vlast Habsburgovaca. Oko 60.000 (neke procjene idu čak do 185.000[3]) Srba se tada naselilo u Habsburškoj monarhiji, te im je obećana crkveno-školska autonomija u zamjenu za budu austrijski vojnici.[2]

Srpski kulturni preporod se zbivao upravo na teritoriji Ugarske (današnja Mađarska i Vojvodina). Tako je 1826. godine u Pešti osnovana Matica srpska (kasnije preseljena u Novi Sad), najstarija srpska književna, kulturna i znanstvena institucija.[4]

Demografija[uredi VE | uredi]

Popis 2011.[uredi VE | uredi]

Prema popisu stanovništva koji je u Mađarskoj izvršen 2011. godine, u njoj živi 10.038 Srba, od čega samo 3.708 osoba smatra srpski svojim maternjim jezikom (iako 5.713 osoba navodi da u obitelji koristi srpski jezik)[1].

Popis 2001.[uredi VE | uredi]

Prema mađarskim službenim statistikama, u Mađarskoj je 2001. živjelo 7.350 Srba [5].

4.186 stanovnika Mađarske govori srpski sa članovima obitelji ili prijateljima, a 5.279 ima afinitet sa kulturnim vrijednostima i tradicijama srpskog naroda [6].

Religija[uredi VE | uredi]

Srpski pravoslavni manastir Grabovac

U Mađarskoj djeluje Budimska eparhija Srpske pravoslavne crkve, kojoj pripada mnoštvo crkava i dva samostana:

Položaj Srba u Mađarskoj[uredi VE | uredi]

Mediji[uredi VE | uredi]

Srbi u Mađarskoj imaju svoj tjednik "Srpske nedeljne novine", koje izlaze u Budimpešti. Jednom godišnje, u suradnji sa Zadužbinom Jakova Ignjatovića, izdaje se periodika "Neven", kao prilog Srpskih nedeljnih novina za kulturu, književnost i umjetnost. Pored navedenih novina treba se spomenuti i "Eparhija", časopis Eparhije budimske koji se pojavljuje periodično i Srpski ekran, polusatnu emisija Mađarske televizije na srpskom jeziku. U Pečuju postoji srpska redakcija Mađarskog radija koja se svakodnevno javlja sa emisijom na srpskom jeziku u trajanju od 120 minuta. Također, postoje i Internet radio-stanice "SRB" (pod pokroviteljstvom Samouprave Srba u Mađarskoj) i "Ritam" (pod pokroviteljstvom Srpske samouprave u Budimpešti).

Obrazovanje[uredi VE | uredi]

Do 1948. godine postojele su javne škole koje su djelovale na srpskom jeziku, ali se širenjem nacionalizacije ili ukidaju ili utapaju sa drugim mađarskim školama. Od 1992. godine, Srbi ponovno imaju svoje samostalne škole. Danas u Mađarskoj djeluje školu sa srpskim nastavnim jezikom, Srpsko zabavište, osnovna škola, gimnazija i đački dom „Nikola Tesla“ u Budimpešti. Sa dvojezičnom nastavom radi osmorazredna Srpska osnovna škola u Batanji. U Lovri i Deski postoji nastava na srpskom jeziku do petog razreda osnovne škole. Kao dopunska, nastava srpskog jezika obavlja se u Százhalombatti, Segedinu, Mađarskom Čanadu i Sentivanu. U Santovu srpska djeca pohađaju hrvatsku osnovnu školu, gdje im se pruža prilika za upoznavanje srpskog jezika, pisma i književnosti.

Kultura[uredi VE | uredi]

Zadužbine[uredi VE | uredi]

Poznati Srbi[uredi VE | uredi]

Vidi još[uredi VE | uredi]

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. 1,0 1,1 Mađarski zavod za statistiku: Stanovništvo prema nacionalnosti i maternjem jeziku 2011., pristupljeno 6. srpnja 2016. godine
  2. 2,0 2,1 (srp.) Samouprava Srba u Mađarskoj: Istorijski pregled o Srbima u Mađarskoj, pristupljeno 7. srpnja 2016. godine
  3. (srp.) Miloš Nestorović: Etnodemografski problemi Kosova i Metohije, pristupljeno 7. srpnja 2016. godine
  4. (srp.) Matica srpska: O Matici srpskoj, pristupljeno 8. srpnja 2016. godine
  5. Mađarski statistički ured Stanovništvo po nacionalnim/etničkim skupinama 2001.
  6. Mađarski statistički ured 2001.

Vanjske poveznice[uredi VE | uredi]