Translacija (biologija)
Translacija[1] ili prevođenje treći je stadij biosinteze proteina. U translaciji ribosom dekodira mRNA koja nastaje transkripcijom, da bi mRNA proizvela polipeptid koji će se kasnije složiti u aktivni protein.
Prvotno sintetizirana mRNA još se mijenja u jezgri tako da se dio izrezuje, a preostali spaja u zrelu molekulu[1] koja izlazi kroz pore na jezgrinoj ovojnici i ide u citoplazmu gdje se sintetiziraju proteini.[1]
Translacija se događa u staničnoj citoplazmi,[1] gdje se nalaze male čestice ribosoma koje se vežu za mRNA. Ribosom olakšava dekodiranje izazivajući vezanje tRNA sa slijedom komplementarnog antikodona za mRNA. Vremenska i prostorna odvojenost transkripcije i translacije postoji zbog ograničenosti staničnih struktura vlastitim membranama.[2]
Translacija ima tri faze:
- inicijacija – male podjedinice ribosoma vežu se na 5'-kraj mRNA. Blizu je početni ili START-kodon (AUG) kojim započinje prevođenje. Prva se veže tRNA koja nosi metionin. Funkcionalni će ribosom nastati nakon što se vežu mRNA, tRNA i male podjedinice ribosoma, nakon čega dolazi do vezanja velike podjedinice.[3]
- elongacija – ribosom se kreće po mRNA, čita kodone te prevodi poruku u odgovarajuće aminokiseline. Među aminokiselinama katalizira nastanak peptidne veze i stvara primarnu strukturu, lanac polipeptida.[2][3]
- terminacija – ribosom pročita tzv. STOP-kodone (UAA, UGA, UAG), kataliza prestaje i lanac polipeptida se otkida od ribosoma. Ribosomski kompleks se raspada.[2][3]
- 1 2 3 4 jezgra, stanična. Hrvatska enciklopedija. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Pristupljeno 20. studenoga 2014.
- 1 2 3 Pavlica, Mirjana. 17. Regulacija ekspresije gena u eukariota. Mrežni udžbenik iz genetike. PMF Zagreb. Inačica izvorne stranice arhivirana 30. siječnja 2020. Pristupljeno 8. veljače 2015.
- 1 2 3 Pavlica, Mirjana. 81. Možete li mi detaljije objasniti sintezu bjelančevina u stanici i tzv. tajnu introna?. Odgovori na postavljena pitanja iz biologije. Prirodoslovno-matematički fakultet, Zagreb. Pristupljeno 24. prosinca 2014.
