Omjer kompresije

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Prikaz volumena kompresije i volumena stapaja

Omjer kompresije je bezveličinski broj koji je jedan od važnih parametara motora. To je omjer između između dva obujma unutar cilindra, i to obujma kada se klip nalazi u GMT (Obujam cilindra V_c) i obujma kada se klip nalazi u DMT (Obujam kompresije V_k). Za opise ova dva obujma vidi detaljnije na stranici Zapremina motora.

Formula za izračun omjera kompresije je:

\mbox{CR} = \frac {V_c} {V_k} = \frac {V_s + V_k } {V_k} = \frac { \tfrac{\pi}{4} D^2 s + V_k } {V_k} = \frac { \tfrac{\pi}{4} D^2 s + \tfrac{\pi}{4} D^2 h } {\tfrac{\pi}{4} D^2 h} = \frac { \tfrac{\pi}{4} D^2 (s + h)} {\tfrac{\pi}{4} D^2 h}

Ukoliko skratimo površinu provrta cilindra, tada možemo pisati:

\mbox{CR} = \frac {s + h } {h}

gdje je:

V_c - obujam cilindra
V_s - obujam stapaja
V_k - obujam kompresije
D - promjer cilindra
s - stapaj (udaljenost između mrtvih točaka)
h - srednja teoretska visina kompresionog prostora

Kako kod gotovo svih motora glava nije ravna nego zaobljena zbog pravilnijeg izgaranja, dio formule gdje se upotrebljava h je samo naveden zbog teoretskih razloga. Uobičajeno je da se volumen kompresije mjeri a ne računa.

Pri izradi motora teži se što većem omjeru kompresije, da bi se postiglo bolje izgaranje i bolji stupanj djelovanja motora. Ograničenja koja se pri tome postavljaju su vezana uz vrstu goriva koju motor upotrebljava, odnosno o vrsti medija koja se nalazi u cilindru tijekom kompresije. Zbog zagrijavanja medija u cilindru tijkom kompresije, stupanj kompresije kod benzinskih motora se kreće oko 10:1, ekstremno ide do 15(16):1. Diesel motori tlače zrak tijekom kompresije i kod njih je stupanj kompresije mnogo veći i normalno se kreću oko 20:1 kod običnih automobilskih motora, a postoje Diesel motori s stupnjem kompresije 1:30.