Kišna glista
Izvor: Wikipedija
 |
Ovaj članak ili dio članka, djelomično ili uopće nije preveden sa srpskog jezika. Slobodno pomozite u prijevodu vodeći računa o stilu i pravopisu. Izvornik se možda nalazi na popisu drugih jezika. |
| Kišna glista | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||||||
| Sistematika | ||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
| Lumbricus terrestris Linnaeus, 1758 |
||||||||||||||||
Kišna glista (Lumbricus terrestris) pripada maločekinjastim crvima. Ima izduženo i člankovito tijelo prilagođeno za ubušivanje u podlogu.
Sadržaj |
[uredi] Morfolofija i anatomija
Na prednjem dijelu tijela nalazi se mali zaobljeni režanj, a iza njega je segment (peristomijum) na kome je usni otvor.
Na epovršini tijela je jednoslojan epitel koji luči tanku kutikulu. Kutikula je porozna i kroz nju se izlučuje sekret i sluz koja vlaži površinu tijela, čime se smanjuje trenje i olakšava razmena plinova (disanje se vrši preko površine tijela). Ispod epitela nalazi se sloj kružne, a ispod njega sloj uzdužne muskulature. Na površini tijela se nalazi pojas žljezdanog epitela (klitelum) koji luči sluz (pomaže pri parenju) i kokon.
Celom je u vidu parnih meškova koji su okruženi peritoneumom. Peritoneum obrazuje dorzalnu i ventralnu mezenteru i pregrade (septe) između segmenata. Mezentere i septe drže crijevo u središnjem dijelu. Celomska tekućina igra ulogu hidrauličnog kostura.
Krvni sustav je zatvorenog tipa. Sastoji se od dva glavna krvna suda – dorzalnog i ventralnog, koji se pružaju cijelom dužinom tijela iznad, odnosno ispod crijeva. Dorzalni i ventralni krvni sud su povezani poprečnim (bočnim) krvnim sudovima u svakom segmentu. Pet bočnih krvnih sudova pulsira (bočna srca) čime se krv u dorzalnom sudu kreće od zadnjeg ka prednjem dijelu tijela, a u ventralnom obrnuto.
Ekskretorni organi su segmentalno raspoređene metanefridije. Metanefridija počinje lijevkastim nefrostomom u celomu jednog segmenta, a završava se porom na tjelesnom zidu sjusednog segmenta.
Živčani sustav je ljestvičast. Sastoji se od moždane ganglije od koje se unazad pruža parno trbušno stablo. U svakom segmentu se nalazi po par ganglija povezanih međusobno poprečnim vezama i istovremeno uzdužnim vezama sa parom ganglija susjednih segmenata (podsjeća na ljestvice).
Crijevo je prava cijev (jedino ono nije segmentirano), koja počinje usnim otvorom, nastavlja se na ždrijelo (funkcionira kao pumpa), jednjak, voljku, želudac, srednje i zadnje crijevo s analnim otvorom. Hrane se organskim materijama koje se nalaze u zemljištu, tako da kroz njihovo crijevo prolazi ogromna količina zemlje.
Spolni sustav je hermafroditan. Parenje se obavlja između dvije jedinke koje se spajaju i razmenjuju spermatozoide. U kokon se polažu oplođena jaja i hranljive materije, zatim se on odbacuje. Razviće je direktno.
[uredi] Posebne karakteristike
Kretanje se vrši naizmjeničnim izduživanjem i skraćivanjem dijelova tijela (kao valovi) uz odupiranje hetama o podlogu. Pri ovakvom kretanju se svaki segment ponaša kao zasebna vrećica unutar koje se nalazi tekućina i okružen je mišićima. Kružni i uzdužni mišići se kontrahuju antagonistički.
Kišna glista ima veliku moć regeneracije.
[uredi] Literatura
- Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, Čovek i životinjski svet,ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
- Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, beograd, 1971.
- Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
- Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
- Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
- Matoničkin, I, Habdija, I, Primc - Habdija, B: Beskralješnjaci - bilogija nižih avertebrata, Školska knjiga, Zagreb, 1998.
- Marcon, E, Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986.
- Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet *Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.
- Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995.
- Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I: Opšta i sistematska zoologija (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000.
[uredi] Vanjske poveznice
- BioNet škola
- Nightcrawlers.com World Fishing News Network
- Types of Earthworms - New Zealand
- Earthworm Research Group (ERG):Frequently Asked Questions
- NNZ-Nightcrawler
- The microfungal community of Lumbricus terrestris middens in a Linden (Tilia cordata) forest (PDF)
- Exotic Earthworms in Minnesota Hardwood Forests (PDF)
[uredi] Drugi projekti
 |
U Wikimedijinu spremniku nalazi se članak na temu: Lumbricus terrestris |
 |
Wikivrste imaju podatke o: kišnoj glisti |
