Mitohondrijska DNK

Izvor: Wikipedija
Jump to navigation Jump to search
Shematski prikaz mitohondrija

Mitohondrijska DNK (mtDNK, eng. mtDNA, mDNA) je deoksiribonukleinska kiselina koja se nalazi u mitohondrijima, organelama u stanicama eukariotskih organizama koje pretvaraju kemijsku energiju iz hrane u oblik koje stanice umiju koristiti, adenozin trifosfat (ATP). Mitohondrijska DNK nije jedina DNK koju možemo naći u stanicama eukariota. Većina je u staničnoj jezgri, a kod biljaka također i u kloroplastima.[1] Kod jednostavnih organizama kao što su prokarioti (bakterije), stanična jezgra je raspršena i nije odvojena od citoplazme jezgrinom ovojnicom, time i DNK. Kod ljudi mitohondrijsku DNK možemo kao najmanji kromosom koji kodira 37 gena i sadrži približno 16 600 baznih parova. Ljudska mitohondrijska DNK prvi je znatni dio ljudskog genoma koji je sekvenciran.[2] Kod većine vrsta mitohondrijska DNK nasljeđuje se samo po majci,[3] a očev se mitohondrij odbacuje neposredno prije ulaska spermija u jezgru.[4] Zbog toga se preko mitohondrijske DNK može pratiti ljudske pretke po majčinoj liniji. U tvorbi genoma zigote (oplođene jajne stanice majčina mitohondrijska DNK kombinira se zajedno sa 23 kromosoma od svakog roditelja.[5] Ishod procesa je da većina ljudskih stanica sadrži 23 para kromosoma, zajedno sa mitohondrijskom DNK naslijeđene od majke. Iznimke su npr. crvene krvne stanice.

Nasljeđivanje mtDNK po očinskoj liniji zabilježeno je kod nekih kukaca poput voćne mušice,[6] medonosnih pčela,[7] i Magicicada.[8]

Neke praživotinje poput Cryptosporidiuma imaju mitohondrije koji nemaju nikakvu DNK.[9]

Vidi[uredi VE | uredi]

Referencije[uredi VE | uredi]

  1. DNK – dezoksiribonukleinska kiselina
  2. Vaše gensko podrijetlo | Vijesti | Moje zdravlje. Kolumnist: Sanja Bastić Ban
  3. Mitochondrial DNA: The Eve Gene. Bradshaw Foundation. Bradshaw Foundation. pristupljeno 5. studenoga 2012.
  4. Podvodni.hr
  5. DNK – dezoksiribonukleinska kiselina
  6. Kondo R, Matsuura ET, Chigusa SI (1992). "Further observation of paternal transmission of Drosophila mitochondrial DNA by PCR selective amplification method,". Genet. Res. 59 (2): 81–4
  7. Meusel MS, Moritz RF (1993). "Transfer of paternal mitochondrial DNA during fertilization of honeybee (Apis mellifera L.) eggs". Curr. Genet. 24 (6): 539–43
  8. Fontaine, KM, Cooley, JR, Simon, C (2007). "Evidence for Paternal Leakage in Hybrid Periodical Cicadas (Hemiptera: Magicicada spp.)". PLoS One. 9 (9): e892
  9. Henriquez FL, Richards TA, Roberts F, McLeod R, Roberts CW (veljače 2005). "The unusual mitochondrial compartment of Cryptosporidium parvum". Trends Parasitol. 21 (2): 68–74