Gradovi u Hrvatskoj

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži

Uvod[uredi VE | uredi]

Važno je znati broj stanovnika na nekom području. Ne samo radi izračunavanja demografskog stanja, već i radi ekonomskih, političkih, zdravstvenih i inih prilika na određenom teritoriju.

Hrvatska spada u male države, što je vidljivo prema Popisu stanovništa iz 2001. godine kada je izbrojeno 4.437.460,[1] stanovnika (rezultati objavljeni na web stranicama Državnog zavoda za statistiku - www.dzs.hr). Prema popisu iz 2001. Hrvatska se nalazi na 117. mjestu po broju stanovnika na Zemlji. Kako je površina Republike Hrvatske iznosi 56.594 km2 tako njena gustoća naseljenosti iznosi 78,48 stan/km2, što Hrvatsku svrstava po sredini ljestvice na Zemlji.[2]

Kako Hrvatska nema velike gradove, kakve imaju SAD, Njemačka ili primjerice Kanada, tako se pod velike gradove broje naselja veća od 100.000 stanovnika. Na taj način se mogu izdvojiti tri grada: Zagreb, Split i Rijeka.

Danas sve više na važnosti dobivaju Zadar i Varaždin, ali i Dubrovnik koji je od kraja Domovinskog rata, a pogotovo od 2000. godine, postao jedna od najvažnijih turističkih destinacija na svijetu.

Naselje[uredi VE | uredi]

Naselja su mjesta stalnog ili povremenog boravka ljudi, u kojima se odvijaju njihova proizvodnja i ine djelatnosti, te njihov osobni i društveni život.

Naselja dijelimo na:

Bez obzira radi li se o gradska ili seoska naseljima svi su oni omeđeni katastarskim općinama.

Katastarska općina je ukupnost katastarskih čestica na određenom području koje čini naselje. Katastarska općina je nerijetko površinski veća od naselja, no događa se i to da je naselje površinski veće katastarske općine.

Popis naselja većih od 10.000 stanovnika od 1941. do 2011.[uredi VE | uredi]

Prema dostupnim stastistikama vidljivo je da je porast stanovništva bio konstantno u porastu sve do 1991. godine u većini gradova, dok poslje 1991. brojnost stanovnika u gradovima su u stalnom opadanju. Ovo opadanje stavnovništva je uzrokovano zbog, Domovinskog rata, niskog prirodnog prirasta, niske migracije, starenja stanovništva, niskog ekonomskog rasta. Po distribuciji stanovništva po gradovima ono što isto vidljivo jest da u Hrvatskoj da drugi po veličini grad Split je 4 puta manji od Zagreba, što ne sljedi uobičajeno zipfovo pravilo gdje drugi po veličini grad u zemlji obično je 1/2 broja stanovnika od prvog grada, i odražava činjenično stanje da je motor hrvatske ekonomije, kulture, znanosti koncentriran (centraliziran) u samo jednom gradu - Zagrebu.

NASELJE 2011.[3][4] 2007. 2001. 1991. 1981. 1971. 1961. 1953. 1948. 1941.
01. Zagreb 688.163 702.417 691.724 706.770 649.586 573.709 437.905 357.629 321.483 303.621
02. Split 167.121 226.321 175.140 189.388 169.322 151.411 85.383 64.858 53.617 48.419
03. Rijeka 128.384 139.743 143.800 158.964 159.433 132.222 100.989 75.328 68.780 31.323
04. Osijek 84.104 86.935 90.411 104.761 104.775 94.672 73.125 57.427 49.810 41.319
05. Zadar 71.471 76.818 72.118 76.343 60.371 43.087 25.243 16.146 13.954 15.546
06. Slavonski Brod 53.531 61.823 58.642 55.683 47.583 38.705 28.810 21.858 18.606 14.214
07. Pula 57.460 59.305 58.924 62.337 56.675 47.280 37.358 28.115 21.545 41.739
08. Sesvete 54.085 56.717 44.914 35.378 17.153 9.491 2.403 1.512 817 510
09. Kaštela[5] 38.667 55.842 34.103 29.168 24.212 19.820 12.853 11.151 8.417 5.108
10. Karlovac 46.833 53.606 49.082 59.999 55.031 47.543 40.180 31.842 26.090 23.686
11. Varaždin 38.839 42.182 41.984 41.434 41.846 39.545 34.312 26.460 19.341 17.314
12. Šibenik 34.302 37 159 37.124 37.060 41.012 36.952 30.637 25.645 18.718 16.123
13. Velika Gorica 31.553 35.987 33.339 31.614 24.834 8.013 5.321 4.938 4.151
14. Sisak 33.322 35.203 36.785 45.792 43.494 38.458 26.647 19.238 14.140 12.206
15. Vinkovci 32.029 33.338 33.239 35.347 33.004 29.106 23.192 19.179 17.219
16. Vukovar 26.468 29.292 30.126 44.639 33.649 30.222 23.740 18.705 17.223
17. Bjelovar 27.024 27.783 27.378 26.926 25.203 20.998 15.761 13.569 12.867
18. Dubrovnik 28.434 26.452 27.409 30.436 49.728 43.990 34.804 26.845 22.367 19.773
19. Koprivnica 23.955 26.386 25.974 24.809 24.238 20.812 16.150 10.444 9.566 8.663
20. Đakovo 19.491 22.027 21.733 20.912 20.317 18.105 15.987 12.077 9.573 8.890
21. Požega 19.506 21.365 21.254 20.943 21.046 19.867 18.183 13.251 10.052 8.544
22. Zaprešić 19.644 17.583 17.662 17.538 15.678 12.314 10.670 10.540 9.111 8.630
23. Solin 20.212 15.962 15.850 12.575 11.880 7.205 2.456 888 1.122 2.206
24. Čakovec 15.147 15.904 15.750 15.999 14.706 11.773 9.643 7.684 6.947
25. Virovitica 14.688 15.629 15.699 15.589 16.167 18.330 16.378 14.117 11.684 9.951
26. Samobor 15.956 15.254 15.147 14.170 12.404 7.773 5.763 4.665 3.767
27. Kutina 13.735 14.919 14.814 14.992 13.209 10.997 7.103 5.222 4.631
28. Metković 15.329 13.971 13.873 12.026
29. Petrinja 15.683 13.898 13.801 18.706 15.778 12.155 8.065 5.858 5.221
30. Županja 12.090 13.872 13.775 11.947 10.263 8.865 7.024 5.931 4.695
31. Rovinj 13.056 13.562 13.467 12.910 11.271 8.871 7.155 5.712 7.863
32. Makarska 13.426 13.475 13.381 11.743
33. Nova Gradiška 11.821 13.358 13.264 14.044 13.293 11.580 9.229 7.548 6.340
34. Križevci 11.231 11.622 11.541 11.236
35. Sinj 11.478 11.549 11.468 11.378
36. Knin 10.633 11.206 11.128 12.331 10.933 7.300 5.116 3.543 2.763
37. Slatina 10.208 10.997 10.920 11.416
38. Trogir 10.923 10.984 10.907 10.266
39. Poreč 9.790 10.522 10.448 7.585

Općina[uredi VE | uredi]

Općina je skup ruralnih i urbanih naselja koja su politički, ekonomski i na drugi način povezani. Po Zakonu o lokalnoj i područnoj (regionalnoj) samoupravi NN 33/01 i Zakonu o izmjenama i dopunama zakona o lokalnoj i područnoj (regionalnoj) samoupravi NN 129/05 Općina se definira na sljedeći način: Općina je jedinica lokalne samouprave koja se osniva, u pravilu, za područje više naseljenih mjesta koja predstavljaju prirodnu, gospodarsku i društvenu cjelinu, te koja su povezana zajedničkim interesima stanovništva.

Po tim zakonima u Hrvatskoj ima 479 općina. Do Zakona o područjima županija, gradova i općina (NN 90/92) Hrvatska je imala 104 općina.

Popis 10 najvećih općina prema popisu iz 2001.[uredi VE | uredi]

OPĆINA 2001.
01. Sveta Nedjelja 15.506
02. Čepin 12.901
03. Popovača 12.701
04. Nedelišće 11.544
05. Matulji 10.544
06. Pitomača 10.465
07. Brdovec 10.287
08. Viškovo 8.907
09. Ivankovo 8.676
10. Bedekovčina 8.482

Grad[uredi VE | uredi]

Grad osim urbanog naselja, može biti i skup naselja koji gravitiraju većem urbanom naselju. No, prema Zakonu o lokalnoj i područnoj (regionalnoj) samoupravi NN 33/01 i Zakonu o izmjenama i dopunama zakona o lokalnoj i područnoj (regionalnoj) samoupravi NN 129/05 Općina se definira kao: Grad je jedinica lokalne samouprave u kojoj je sjedište županije, te svako mjesto koje ima više od 10.000 stanovnika (osim naselja Sesvete), a predstavlja urbanu, povijesnu, prirodnu, gospodarsku i društvenu cjelinu. U sastav grada kao jedinice lokalne samouprave mogu biti uključena i prigradska naselja koja s gradskim naseljem čine gospodarsku i društvenu cjelinu te su s njim povezana dnevnim migracijskim kretanjima i svakodnevnim potrebama stanovništva od lokalnog značenja. Iznimno, gdje za to postoje posebni razlozi (povijesni, gospodarski, geoprometni), gradom se može utvrditi i mjesto koje ne zadovoljava navedene uvjete. Tim je zakonima utvrđeno 127 gradova na području Republike Hrvatske, a prije 1992. godine Hrvatska je imala 2 grada (Zagreb i Split).

Aglomeracija[uredi VE | uredi]

Aglomeracija je skup većih ili manjih naselja koja svojim gravitirajućim funkcijama (gospodarskim, zdravstvenim, kulturnim i prometnim) tvore jedinstvenu cjelinu. Ta naselja mogu biti dio jednog grada ili općine, a mogu biti sva naselja u jedne općine ili grada, odnosno naselja koja pripadaju više općina ili gradova.

Popis aglomeracija većih od 100.000 stanovnika (popisi '01., '91., '81., '71.)[uredi VE | uredi]

AGLOMERACIJA 2007. AGLOMERACIJA 2001. AGLOMERACIJA 1991. AGLOMERACIJA 1981. AGLOMERACIJA 1971.
01. Zagreb 720.321 01. Zagreb 710.951 01. Zagreb 725.542 01. Zagreb 720.186 01. Zagreb 631.680
02. Split 338.432 02. Split 264.565 02. Split 266.836 02. Split 235.922 02. Split 188.047
03. Rijeka 180.838 03. Rijeka 185.037 03. Rijeka 195.229 03. Rijeka 191.044 03. Rijeka 155.044
04. Osijek 125.002 04. Osijek 130.154 04. Osijek 142.253 04. Osijek 140.790 04. Osijek 127.894
05. Slavonski Brod 104.543 05. Slavonski Brod 106.349 05. Zadar 108.572 05. Čakovec 106.825 05. Čakovec 105.660
06. Čakovec 101.432 06. Čakovec 102.432 06. Čakovec 103.426 06. Zadar 101.866 06. Zadar 104.174
07. Zadar 100.564 07. Zadar 101.935 07. Slavonski Brod 102.249 07. Slavonski Brod 100.400 07. Slavonski Brod 100.311

Metropolitan područje[uredi VE | uredi]

Metropolitan (ili metro) područje je slično aglomeraciji, s tom razlikom što metro zahvaća veću površinu međusobno spojenih većih ili manjih naselja koja zajedno čine jedinstvenu gradsku cjelinu. Najveća metropolitan područja (po broju stanovnika) jesu:

  • Tokio, Japan (37 037 743)
  • Ciudad de Mexico, Meksiko (22 752 357)
  • New York, NY, SAD (22 747 604)
  • Seoul, Južna Koreja (22 596 020)
  • Mumbai, Indija (20 426 991)

dok je po površini najveća svjetsko metropolitan područje Los Angeles, Cal., SAD (17 989 605).

Popis metropolitan područja prema podacima MUP-a za 2007.[uredi VE | uredi]

METRO 2007. PODRUČJE
01. Zagreb 905.575 Zagreb-Zaprešić-Samobor-Sesvete-Velika Gorica
02. Split 408.288 Split-Trogir-Kaštela-Solin-Omiš
03. Rijeka 189.005 Rijeka-agl. Opatija- Bakar-Kraljevica-Kostrena
04. Osijek 151.630 Osijek-Čepin-Valpovo-Belišće
05. Drava-zapad 79.530 Varaždin-Čakovec
06. Sisak 75.649 Sisak-Petrinja


Izvori[uredi VE | uredi]

Poveznice[uredi VE | uredi]