Newcastle upon Tyne
|
|
|
|---|---|
 |
|
 |
|
| Koordinate: 54°58N 1°36W | |
| Država | Engleska |
| Okrug | Tyne and Wear |
| Povijesna grofovija | Northumbria |
| Regija | North East |
| Površina | 113,44 km² km² |
| Stanovništvo | 273 600 |
| Gustoća stanovništva | 2 437/km² |
| Vremenska zona | WET |
| OS grid reference | NZ249645 |
| NUTS 3 | 00CJ |
| Službena stranica www.newcastle.gov.uk | |
| Karta | |
  |
|
Newcastle upon Tyne (uobičajeno se naziva skraćeno samo Newcastle) je grad u metropolitanskom okrugu Tyne and Wear, na sjeveroistoku Engleske. Grad je smješten na obalama rijeke Tyne, povijesno je bio dio grofovije( engleski: county ) Northumberland.
Grad nosi ime po normanskom dvorcu kojeg je 1080. podigao Robert II. Normanski, najstariji sin Vilima I. Osvajača. Newcastle se razvio iz rimske naseobine, za srednjeg vijeka postao je centar trgovine vunom, a kasnije je postao sjedište ugljenokopa. Luka se počela razvijati od XVI st., uz nju se se razvila i brojna brodogradilišta uzduž riječne obale. Newcastle se razvio i u značajan kulturni i edukacijski centar ( u njemu djeluju dva univerziteta). Grad je 20 po veličini u Engleskoj, najveća je urbana aglomeracija u porječju Tyna, i šesta u Ujedinjenom Kraljevstvu.
Žitelji Newcastle i njegove okolice zovu se Geordies.
Sadržaj |
[uredi] Povijest
Prvobitno rimsko naselje Pons Aelius, podignuto je u II st. Rimljani su sagradili tvrđavu pokraj mosta preko rijeke Tyne u blizini Hadrijanovog zida (zida koji je štitio rimsku provinciju Britaniju od napada barbara sa sjevera). Nakon pada Rimskog Carstva je Newcastle postao dio Anglosaksonskog kraljevstva Northumbria i tada se zvao Monkchester. Grad je razoren u sukobu s Dancima. 1080. ga je Robert Curthose, sin Vilima Osvajača obnovio. Grad se od tada naziva Novum Castellum ili New Castle. Bio je na značajnom strateškom položaju i najsjevernija engleska tvrđava u blizini granice sa Škotskom. U 13. st. je grad utvrđen zidinama. Škoti su ga tokom 14. st. tri puta neuspješno napadali.
1530. je grad dobio monopol na trgovinu ugljenom i njegov prijevoz po rijeci Tyne. To je dalo jak poticaj gospodarskom razvoju grada. 1636. je od kuge umrla trećina stanovnika. Tokom Engleskog građanskog rata je grad stao na stranu kralja.
U 18. st. je Newcastle bio četvrti centar tiskarstva u Engleskoj (nakon Londona, Oxforda i Cambridgea i razvio je značajnu kulturnu i znanstvenu djelatnost. 1793. je osnovano Literarno i filozofsko društvo. Tada je postao poznat i po proizvodnji stakla. Tokom industrijske revolucije u 19. st. se grad razvio u značajan industrijski centar. Grad ima tradiciju rudarstva ugljena iz srednjeg vijeka, a na bazi ugljena se razvija različita industrija (brodogradnja, metalurgija). Grad je pretrpio bombardiranje u 2. svj. ratu. Prvo sveučilište je osnovano 1963. 1978. je sagrađen metro.
[uredi] Zemljopis
Newcastle se nalazi na sjeveroistoku Engleske nedaleko od ušća rijeke Tyne. Nalazi se u prostoru Engleske bogatom rudama ugljena, te je grad poznat po rudarstvu još od srednjeg vijeka. Prostor Engleske bogat rudama se obično naziva "Crna Engleska". Reljef oko grada je nizinski. Newcastle je s obližnjim gradom Gatesheadom koji se nalazi nasuprot rijeke povezan u konurbaciju (sistem povezanih gradova).
Klima je umjerena oceanska. Temperature su nešto više zbog utjecaja Golfske struje. Grad ima relativno malo padalina jer se nalazi u kišnoj sjeni obližnjeg Peninskog gorja. Zbog toga je jedan od najsušnijih gradova u Ujedinjenom Kraljevstvu.
[uredi] Znamenitosti
Značajni su ostaci gradskih zidina iz 13. st. i katedrala sv. Nikole iz 14. st. Postoji 7 mostova preko rijeke od kojih su najpoznatiji moderni Tyne Bridge i Gateshead Millennium Bridge sagrađen 2000.godine. Grad ima neoklasicistički centar grada koji su u 19. st. sagradili Richard Grainger i John Dobson. Povijesni centar se naziva Grainger Town i ima mnogo neoklasicističkih građevina koje podsjećaju na antički uzor. Grad ima mnogo parkova od kojih su najznačajniji Leazes Park i St James' Park (u njemu je poznati nogometni stadion). Uz rijeku je uređena šetnica Quayside. Grad ima mnogo galerija, kazališta i koncertnih dvorana.
[uredi] Poznati stanovnici
[uredi] Gradovi prijatelji
Atlanta, SAD
Bergen, Norveška
Gelsenkirchen, Njemačka
Groningen, Nizozemska
Haifa, Izrael
Nancy, Francuska
Malmö, Švedska
Newcastle, New South Wales, Australija
Newcastle, Južnoafrička Republika, Južnoafrička Republika
Tayuan, Narodna Republika Kina
Newcastle je prijatelj i sa gradom: 
Little Rock, SAD
[uredi] Vanjske poveznice
- Posjetite Newcastle - Gateshead Informacije o društvenim i kulturnim događanjima u Newcastle - Gatesheadu
- Portal grada Newcastle upon Tyne (Gradsko poglavarstvo Newcastla)
- članak Wikitravela o Newcastlu
- BBC Tyne BBC Mjesni portal
