Viski

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Uređaji za destiliranje u Auchentoshanu u Škotskoj

Viski (brit. eng. whisky, irs. eng. i SAD-u whiskey) je vrsta žestokog alkoholnog pića.

Etimologija[uredi VE | uredi]

Riječ viski je skraćeni oblik riječi usquebaugh, koja je u engleski jezik došla iz Galskih jezika (irski: uisce beatha i škotski :uisge beatha). Staroirske riječi uisce ("voda"), i bethad, "životna" i doslovno znači "voda života". Značilo je isto što i latinski izraz aqua vītae koji se koristi za destilirana pića od 14. stoljeća. Prvi pisani spomen na viski datira iz irskih Anala iz Clonmacnoisea u opisu smrti klanskog poglavice na Božić od "neumjerenosti u aqua vitae". U Škotskoj, prvi dokaz proizvodnje viskija dolazi iz zapisa Exchequer Rolls godine 1494 gdje je malt poslan "fratru Johnu Coru, po zapovijedi kralja, napraviti aquavitae".[1]

Proizvodnja[uredi VE | uredi]

Viski je jedno od najpopularnijih pića današnjice. Sama riječ potječe od keltske reči „usque“, što u prijevodu znači voda, a njegovo drevno ime glasilo je „usque beatha“ što znači voda života. Viski predstavlja kategoriju žestokih alkoholnih pića koja nastaju destilacijom žitarica i koja se isključivo čuvaju u bačvama napravljenih isključivo od hrastovog drveta. U zavisnosti od vrste upotrebljene žitarice razlikuju se i vrste viskija. Žitarice od kojih je napravljen najveći broj viskija su ječam, raž, zob, kukuruz, pšenica. Najbolje i najpopularnije boce viskija potiču iz Sjedinjenih Američkih Država, Škotske i Irske.

Povijest viskija Povijesni podacti o nastanku viskija potiču još iz 800. god pr. Kr. Smatra se da je piće koje se tada nazivalo „arak“ preteča današnjeg viskija, a postojbina tog pića bila je drevna Indija. Još neslužbenih podataka o viskiju imamo u 4. stoljeću pr. Kr. u Aristotelovim matifestima o destilaciji. Putovanje Svetoga Patrika u Škotsku vezuje se također, za nastanak ove „vatrene vode“. Smatra se da je Sv. Patrik osim pripovijedanja kršćanstva, pripovijedao o načinima i svrsi destilacije. Prvi značajniji i pisani trag o viskiju potiču iz Škotske, i to iz 1494. godine, kada je vladao kralj Jakov IV. On je naredio da se naprave 25 bačvi „vode života“. Vječiti rat o tome tko je izmislio viski i danas je aktualan. Irci ne prihvaćaju ovaj povijesni podatak, već se pozivaju na propovijedi i dnevnik nekog pra-Irca, u kome je zapisano kako se priprema „trostruka vatrena voda“. Pa zato Irci s određenim razlogom mogu reći da su oni izmislili viski.

Proizvodnja viskija Viski se obično pravi od ječma, kukuruza, raži ili mješavinom tih žitarica. Zrna ovih žitarica ostavljaju se prvo u vodi da odstoje, dok ne proklijaju. Potom se suše na ugljenu. Poslije sušenja odvija se fermentacija još jednom u običnoj mjesnoj vodi. Slijedi nova destilacija i to u bakrenim cilindirima. Tijekkom ove fermentacije koristi se kvasac, a proces fermentacije traje oko 60 sati. Kvasac se koristi kako bi se slador pretvorio u alkohol. Još dva puta se na isti način vrši destilacija. Posljednja destilacija ide vrlo sporo, i popularno se naziva „kap po kap“, pa tu umijeće ljudi zaduženih za to pravljenje dolazi do izražaja. Po završetku destilacije viski se prelijeva u bačve sa širokom dnom, napravljenim od hrastovog drveta, čije se zapremine kreću oko 2300 L. Tu viski odstoji najmanje dvije godine. Vrste viskija Najznačajniji destilati potiču iz Škotske, Irske i SAD. Škotski viski Škotski viski ili „Scotch“, destilira se dva do tri puta. Poslije destilacije ostavlja se da odstoji isključivo u bačvama od hrastovog drveta najmanje tri godine i jedan dan. Škotski se viski dijeli na: • Malt viski . Ovaj viski se pravi isključivo od ječma. Svaki viski iz ove grupe mora da nosi naziv svoje destilerije, pa tako imamo: The Glenlivet, Scapa, Glendronach, Laphroaig… Ovaj viski se može podeliti Vatted Malt – ukoliko je iz više destilerija i Single Malt – viski iz jedne destilerije, ali iz različitih bačvi. • Grain . Dobija se destilacijom sladovitih i ne sladovitih žitarica, čiju osnovu predstavlja ječam. Ove žitarice u procesu destilacije postižu vrlo niske temperature, i kuvaju se pod pritiskom. Ovaj viski se nikad ne flašira samostalno, a ima mnogo veću jačinu nego Malt viski. • Blended je mešavina dve vrste viskija. Najveći broj prodatih viskija u svetu pripada ovoj kategoriji. Jedan od najznačajnijih, najprodavanijih i najpoznatijih vrsta viskija je “Ballantine's”. Proizvodnja ovog viskija započeo je Gerge Ballantine 1827. godine. Njegovi naslednici do sada su izgurali pet vrsta ovih viskija . Ballantine's Finest Ballantine's 12 g Ballantine's 17 g Ballantine's 21 g Ballantine's 3 g Jedna od najpoznatijih kuća za proizvodnju viskija iz Škotske je Chivas, koja je svoje poslovanje započela davne 1901. godine na severu-istoku Škotske. Danas ovaj viski je na drugom mestu u svetu po prodaji i spada u grupu premium viskija. Vrste ovig viskija su: Chivas Regal 12g Chivas Regal 18g Chivas Regal 25g

Royal Salute The Glenlivet Teacher's

 Poslednjih godina najboljim viskijem proglašen je “Ardbeg Uigeadail” – single malt viski koji je svetlost dana ugledao tek 2003. godine. 

Irski viski Irski viski spade u grupu viskija koji odišu svojom pitkoću i mekoćom. Uglavnom se pravi od mešavine sladovanog i ne sladovanog ječma. Da bi poneo epitet Irskog viskija zakonom je određeno da minimalno tri godine mora da odleži u hrastovom drvetu. Najpoznatiji Irski viski nosi naziv “Jameson”. Četiri od pet glavnih marki irskog viskija proizvodi se u destileriji Midleton. Originalni Irski viski se pravi u kazanima. Kod njega, ječam se ne suši pomoću uglja treseta, pa zbog toga nema karakterističnu aromu.

 Američki viski

Postoje dve vrste američkog viskija “ straight” i “blend”. Najpoznatiji od svih vrsta “straight” je Burbon, koji nosi naziv regije u kojoj se proizvodi, u Saveznoj državi Kintaki. Zahteve koje ovaj viski mora da ispuni, pre izlaska na tržište je da minimalno odstoji dve godine, da sadrži minimalno 51% kukuruza, mora da bude proizveden u Sjedinjenim Američkim Državama, i naravno da leži propisani period u hrastovom drvetu. Najpoznatiji Burbon na svetu je “Jim Beam”, čija tradicija pravljena postoji već 2. veka unazad.

U Americi se viski poslužuje u "tumbler čašama" s puno leda. Ponekad stavljaju punu čašu leda i preko njega viski. U Engleskoj se viski poslužuje u "balon čaši".

Vidi i:[uredi VE | uredi]

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. Ross, James. Whisky, Routledge. ISBN 0710066856.



Wine template.gif Nedovršeni članak Viski koji govori o piću treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.