Molekula

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Molekula vode, u kemijskom smislu H2O

Molekula je najmanji dio čiste kemijske tvari koji posjeduje ista kemijska svojstva i građu kao i sama tvar. Čini ju dvoje ili više atoma povezanih zajedničkim elektronima u kovalentnoj vezi. Znanost biologije koja se bavi molekulama naziva se molekularna biologija.

Molekula se može sastojati od atoma istog elemenata ili od atoma više različitih elemenata. Primjerice, dušikova molekula je N2 i sastoji se od dva atoma dušika. S druge strane, molekula vode je H2O i sastoji se od dva atoma vodika i jednog atoma kisika. Molekule jednog elementa javljaju se isključivo u nemetala, i to obično u količini od dva atoma po molekuli. Neki se nemetali, poput kisika, mogu pojaviti u molekulama od različitog broja atoma. To se svojstvo zove alotropija.

Molekule su premalene da bi se vidjele golim okom, pa čak i optičkim mikroskopom. Njihov promjer obično iznosi od 0,1 do 100 nanometara. Međutim, postoje i iznimke od tog pravila, poput makromolekule DNK. Kada bi se DNK izvadila iz stanične jezgre i razmotala, dosezala bi duljinu od jednog do dva metra. No, i tada bi bila nevidljiva jer bi njezino vlakno bilo debelo svega 5 nm. Zato se za određivanje veličine i oblika molekula primjenjuju posebne metode fizikalne kemije, uglavnom instrumentalne prirode.

Odnos elemenata koji grade molekule izražava se empirijskom formulom. Na primjer, vodik i kisik grade vodu u omjeru 2:1 (H2O), a ugljik, vodik i kisik grade etanol u omjeru 2:6:1 (C2H6O). Ovaj omjer ne mora nužno određivati samo jednu jedinstvenu molekulu — dimetil eter ima isti omjer kao etanol, no nema istu molekularnu strukturu. Takve se molekule zovu izomeri. Kemijska ili molekulska formula točnije određuje raspored atoma u molekuli, pa je tako formula etanola CH3–CH2–OH, a formula dimetil etera CH3–O–CH3. Za predstavljanje složenijih molekula, gdje atomi mogu biti raspoređeni u prostoru na različite načine, rabi se strukturna formula.

Molekulska masa je zbroj masa atoma koji čine molekulu. Kao i atomska masa, molekulska masa se izražava u atomskim jedinicama mase (u = 1/12 mase ugljikova izotopa 12C). Dugo se vjerovalo da su duljine kemijskih veza i njihovi prostorni kutovi u molekuli konstantni, ali novija istraživanja ukazuju na njihovu neznatnu promjenjivost, posebice kod složenijih molekula.