Partizanski filmovi

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Poster filma Valter brani Sarajevo na boci piva u Kini

Partizanski filmovi (ponekad i pod nazivom "antifašistički filmovi") označavaju filmski žanr koji je nastao u socijalističkoj filmskoj umjetnosti u republikama i autonomnim pokrajinama Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

Ovaj žanr je sa nizom svojih pravila i motiva sličnim američkom westernu ili japanskom jidaigekiju tipičan za jugoslavensku filmsku umjetnost. Većina ovih filmova se može svrstati i u kategoriju ratnih filmova.

Svrha[uredi VE | uredi]

Slično kao ratni filmovi drugih država partizanski filmovi su imali ideološku pozadinu te su imale funkciju održavanja uspomene na Drugi svjetski rat od 1941. do 1945. godine s idealiziranjem bratstva i jedinstva uz marksističku liniju predstavljanja etničkog identiteta kao "buržoaskog ideološkog konstrukta".[1]

Partizanski filmovi su često predstavljali „državne projekte“ za koje su izvajane velike svote sredstava, a često je u njima sudjelovao i veliki broj pripadnika Jugoslavenske narodne armije.[2] SFR Jugoslavija nije jedina koja je koristila ratne filmove za svrhu propagande i indoktrinacije pošto je ova praksa bila stvorena u SSSRu i SADu. Pojedini zapadni direktori koristili su vojne snage drugih zemalja ako vojne snage iz zemlje u koje potječu nisu bile voljne sudjelovati tokom snimanja ili ako je snimanje bilo preskupo. Tako recimo ratni filmovi Patton, Lawrence od Arabije su snimljeni u Španjolskoj, a Pad crnog jastreba je snimljen u Maroku uz statiste iz američke vojske. Titovi partizani prikazivali su se kao supraetničke borbene jedinice odgovarale monopolu službene kulture sjećanja na Drugi svjetski rat. Za neke od filmova o Titovim partizanima Tito ih je osobno cenzurirao, tako da direktno odražavaju stanje tadašnje indokrincije".[3] Filmovi su imali često propagandnu zadaću te bili u službi kulta ličnosti Josipa Broza Tita.[4] Prvi partizanski film socijalističke Jugoslavije "Slavica" je imao imao u roku od jedne godine više od dva milijuna gledatelja.[5] Ovaj ogroman broj se objašnjava činjenicom da su škole slale učenike na organizarano gledanje tih i drugih domaćih filmova. [6]

Pri prvoj značajnijoj krizi legitimnosti Titove Jugoslavije sniman je film Bitka na Neretvi (1969) s međunarodno poznatim zvijezdama Orson Wellsom, Yul Brynnerom i Curd Jürgensom.[nedostaje izvor] Čini se da je to bio posljednji veći filmski adut jugounitarizma.[7]. Vrlo popularni filmski "partizani" bili su Velimir Bata Živojinović (Srbin), Boris Dvornik (Hrvat), Ljubiša Samardžić (Srbin), Bekim Fehmiu (Albanac), Relja Bašić (Hrvat). Pored velike popularnosti koju su imali u u SFR Jugoslaviji u vrijeme snimanja neki su filmovi čak i danas (npr. Otpisani), popularni i u Kini (npr. Valter Brani Sarajevo).

Primjeri za povijesne točnosti u partizanskim filmovima[uredi VE | uredi]

Oružje i streljivo partizana u partizanskim filmovima su u glavnom “šarci“ ,MG-34 i MG-42 i “šmajseri“ MP40. Partizani su ih zaplijenili od Nijemaca. Međutim neki kvazipovjesničari tvrde automatska oružja u partizanskim jedinicama bili su engleski automati tipa “sten“, koji naravno su bili prisutni u manjim količinam tek 1944 godine. Okviri su se nalazili s lijeve strane. Puškomitraljezi tipa “Zbrojovka ZB-26“ su bili prepoznatljivi po okviru s gornje strane, pravljeni po licenci u Kraljevini Jugoslaviji do 1941 godine i korišteni kako od kvislinških jedinica tako i od strane SS jedinica, a laici ih lako zamjenjuju sa engleskim Bren koji su dostavljani u manjoj količini i koji su licenca Zbrojovke izrađivani u Engleskoj. Patizanani su od listopada 1943. bili odjeveni u britanske uniforme a 1944 i u ruske uniforme. Do tada su su uglavnom nosili uniforme NDH, Kraljevske Jugoslovenske Vojske, Italijanske i Njemačke.

Prikazuje se u filmovima da partizanima svi rado prilaze a dezerterstva su nezamisliva stvar u partizanskim filmovima i kažnjavaju se smrću. Neupućeni tvrde da su stvarnosti upravo partizani bili formacija s najviše dezertera što nije točno, dezerterstvo se događalo najviše iz jedinica kvislinške NDH.

Josip Broz Tito su u filmovima prikazuje kao genijalni vojskovođa. Neki kvazipovjesničari tvrde u stvarnosti su mu nedostajala osnovna čansička znanja: Nije znao primjerce čitati topografske zemljovide, što ne odgovara faktu jer kao austrougarski podčasnik u I sv. ratu je bio osposobljen za poznavanje topografskih vještina, kao što je čitanje zemljovida


Popis partizanskih filmova[uredi VE | uredi]

Vista-xmag.pngPodrobniji članak o temi: Popis partizanskih filmova

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. 'Peter Sankovič; Fakultet društvenih znanosti, Ljubljana ' [1]
  2. Cristian Voß, Humbold Universität Berlin
  3. 'Vlado Vurusič; Globus ' [2]
  4. 'Jutarnji List, 11.11.2009' [3]
  5. Cristian Voß, Humbold Universität Berlin
  6. Cristian Voß, Humbold Universität Berlin
  7. 'Cristian Voß, Humbold Universität Berlin' [4]