Dušanovo carstvo

Izvor: Wikipedija
(Preusmjereno s Srpsko Carstvo)
Skoči na: orijentacija, traži

Dušanovo carstvo ili Srpsko carstvo bila kratkotrajna Balkanska država u srednjem vijeku, proglašena 1346. godine. Država počinje raspadom već nakon Dušanove smrti 1355. godine, da bi definitivno nestala nakon smrti njegovog sina Uroša 1371. godine.

Dušanovo carstvo je bilo stvoreno osvajanjima Dušana Nemanjića na temelju srednjovjekovne kraljevine Raške. Dušanovu titulu cara nisu priznavali ni papa ni car “Rimljana” na Zapadu[1], njegova država je smatrana kraljevinom.[2] Prijestonica nije bila ustaljena: čas u Raškoj, čas u Skoplju, u Prištini, Prizrenu, u Budimlji, ili negdje u Zeti.[1]

Dušanovo carstvo, u skladu sa srednjovekovnim shvačanjima države nije bila nacionalna država u današnjem smislu riječi, jer su u njoj žijveli Srbi, Grci, Bugari i Albanci.[3] Medijavelista Konstantin Jireček ocenjuje da je napuštanje starosrpske osnovice u planinskoj kolevci, zbog "megalomanije cara Dušana", srpskoj državi nanelo više štete nego koristi.[4]

Dušanovo carstvo kao terotorijalno najprostranija srpska srednjovekovna država je u moderno doba često služilo za opravdanje raznih velikosrpskih projekata.

Dušanovo carstvo u političkoj mitologiji[uredi VE | uredi]

Wikicitati „Neki se Srbi teše mišlju da je to stanje, u samoj svojoj biti prelazno, tek nužno zlo u današnje doba, ali da će se svakako izmeniti čim malena kneževina proširi svoje granice i okupi sve srpske, ima ih koji govore i sve južnoslovenske zemlje, te obnovi u celokupnoj veličini Dušanovo carstvo. Tada će, kažu oni, za narod nastupiti dani potpune slobode i prave miline. Zaista, oni gaje iluzije da će ta država, kad proširi svoje granice i kad se broj njenih podanika udvostruči, utrostruči, udesetorostruči, postati više narodna, a da će njene institucije, sveukupni uslovi njenog postojanja i mere njene vlade biti manje odvratne interesima naroda i ukupnom narodnom instinktu.[5]
(Mihail Bakunjin 1873. godine.)

Dušanovo carstvo ima vrlo istaknutu ulogu u srpskoj političkoj mitologiji i velikosrpskoj ideologiji. Iako je trajalo svega 25 godina, stoljećima je služilo kao opravdanje za pretenzije teritorijama koje je privremeno obuhvačalo.

Tijekom stoljeća, "obnova Dušanovog carstva" je postala središnja tema kosovske mitologije, prema kojoj su Srbi bili vlasnici tog teritorija Balkana, a njihovo veliko "srpsko carstvo" je propalo na Kosovu polju 1389.[6][7] Činjenica je, međutim, da je kratkotrajno Dušanovo carstvo imalo izrazito multietnički karakter i da je propalo nekoliko desetlječa ranije.[7] Srpsko carstvo nije ni postojalo u doba kosovske bitke, a Moravska Srbija je u to vreme bila kneževina.[6]

Srpski državnik Ilija Garašanin u svom Načertaniju 1844. tvrdi da Srbija polaže „sveto pravo istoričesko“ na zemlje Dušanovog carstva iz 14. st., i da na tom temelju treba ponovo podići veliku srpsku državu.[8] Od 19. st., Dušanovo carstvo je služilo kao izvor legitimiteta raznih projekata srbijanske ekspanzije prema jugu. Tako su uoči balkanskih ratova srpski nacionalisti gajili pretenzije ka Makedoniji, smatrajući je dijelom "Velike Srbije" iz vremena Dušana Silnog.[9] U vreme raspada SFRJ, učesnici Miloševićevih antibirokratskih revolucija su imali popularni slogan "Mi nećemo ništa novo, samo carstvo Dušanovo."[10][11]

Izvori[uredi VE | uredi]

Literatura[uredi VE | uredi]

  • John V.A. Fine, Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987.
  • George C. Soulis, The Serbs and Byzantium during the reign of Emperor Stephen Dusan (1331–1355) and his successors, Athens, 1995. ISBN 0-88402-137-8