Azija

Izvor: Wikipedija
Skoči na: orijentacija, traži
Karta Azije

Azija je najveći i najmnogoljudniji kontinent na Zemlji.

Ona graniči s Europom na zapadu (granice su planinski masivi Kavkaz i Ural na kopnu, te morski prolazi Bospor i Dardaneli na moru) i Afrikom na jugozapadu (Sueski kanal, Crveno more i prolaz Bab-el-Mandeb). Australija se nalazi južno a Amerika istočno od Azije i nemaju kopnenu granicu s njom.

Rana povijest Azije[uredi VE | uredi]

Na povijest Azije zbog veličine i udaljenosti pojedinih regija može se gledati kao na zasebne povijesti Istočne Azije, povijest Jugoistočne Azije i povijest Bliskog Istoka, koje povezuje povijest stepa središnjeg dijela Azije.

Obalna područja Azije bila su mjesta nastanka prvih civilizacija, od kojih se svaka smjestila u plodne doline rijeka kao što su Mezopotamija između Eufrata i Tigrisa, dolina rijeke Ind ili rijeke Huang He (Žuta rijeka). U tim dolinama nastali su brojni gradovi i carstva. Civilizacije drevne Mezopotamije, doline rijeke Ind i Huang He su izmjenjivale mnoga otkrića kao što su matematika ili kotač, dok su se neka kao što je npr. pismo razvila posebno. Jerihon je neolitičko naselje i smatra se najstarijim gradskim naseljem, a utemeljen je 8350. – 7350. prije Krista.

Središnja Azija, područje stepa bilo je naseljeno nomadskim plemenima koja su iz područje središnje Azije mogla kretati u potragu za hranom u ostala područja. Najranije zabilježeno takvo kretanje je širenje Protoindoeuropljana, čiji se jezika proširio na Bliski Istok, Južnu Aziju i granična područja Kine. Sjeverni dio Azija zahvaća područje Sibira koje je rijetko naseljeno, te zbog nepovoljnih klimatskih uvijeta, širenje nomada nije išlo u tom smjeru.

Središnji dio okružen je visokim planinskim lancima i nepreglednim pustinjama, što je štitilo rubna podučja Azije u kojima su se razvili gradovi i države od učestalih napada nomada. Kavkaz i Himalaja, pustinje Karakum i Gobi prirodne su prepreke koje su nomadska plemena prelazila rijetko uz velike teškoće. Nastale civilizacije i gradovi u plodnim dolinama su bili znatno tehnološki i društveno napredniji od nomada, ali nisu mogli vojno se oduprijeti jašućim hordama iz stepa. Novopridošli nomadi, koji su osvajali područja Indije, Kine i Bliskog Istoka, došavši u nove krajeve gdje nisu mogli prehraniti svoju brojnu konjicu i održavati prijašnji način života, s vremenom bi se prilagodili novim uvjetima, i tako prešli na isti način života kao lokalno stanovništvo.

Stanovništvo[uredi VE | uredi]

Prema procjeni za 2002. godinu Azija je imala oko 3,8 milijarde stanovnika (bez europskog dijela država Rusije i Turske i afričkog dijela Egipta), što je 58 % ukupnog stanovništva svijeta. Prosječna gustoća naseljenosti je oko 84 stanovnika/km2, čime je ujedno i najgušće naseljen kontinent. Na njoj se nalaze i dvije najmnogoljudnije države svijeta: Kina i Indija, obje s preko milijardu stanovnika. Razmještaj stanovništva je veoma neujednačen, čemu su najvise doprinjeli prirodni uvjeti. Većina stanovnistva koncentrirana je u monsunskom području Južne i Istočne Azije. U ovim dijelovima prosjecna gustina naseljenosti prelazi 500 st./km².

Popis zemalja/teritorija poredanih po gustoći stanovništva (stanovnika/km2).

Pri izračunu korištena je ukupna površina zemalja uključujući i vodene površine, stoga dobivene brojke mogu odstupati od onih u člancima za svaku pojedinu državu/teritorij.

Rusija, Egipat i Turska se također navode u tablici, iako su te države djelomično u Aziji. Cipar, koji je u Europi, smatra se otokom Azijskoga Sredozemlja. Gruzija, Armenija i Azerbejdžan su također navedene.

država gustoća površina broj stanovnika
  (/km2) (km2) (procjena 2002.)
Makao 18.000 25 461.833
Hong Kong 6688 1092 7,303.334
Singapur 6430 693 4,452.732
Maldivi 1070 300 320.165
Bahrein 987 665 656.397
Bangladeš 926 144.000 133,376.684
Tajvan 627 35.980 22,548.009
Palestinski teritoriji 545 6220 3,389.578
Južna Koreja 491 98.480 48,324.000
Libanon 354 10.400 3,677.780
Japan 336 377.835 126,974.628
Indija 318 3,287.590 1.045,845.226
Šri Lanka 298 65.610 19,576.783
Izrael 290 20.770 6,029.529
Filipini 282 300.000 84,525.639
Vijetnam 246 329.560 81,098.416
Sjeverna Koreja 184 120.540 22,224.195
Nepal 184 140.800 25,873.917
Pakistan 184 803.940 147,663.429
Kina 134 9,596.960 1.284,303.705
Tajland 121 514.000 62,354,402
Indonezija 121 1,919.440 231,328.092
Kuvajt 118 17.820 2,111.561
Armenija 112 29.800 3,330.099
Sirija 93 185.180 17,155.814
Azerbejdžan 90 86.600 7,798.497
Turska 86 780.580 67,308.928
Gruzija 71 69.700 4,960.951
Kambodža 71 181.040 12,775.324
Egipat 71 1,001.450 70,712.345
Katar 69 11.437 793.341
Malezija 69 329.750 22,662.365
Istočni Timor 63 15.007 952.618
Mjanma 62 678.500 42,238.224
Brunej 61 5770 350.898
Jordan 58 92.300 5,307.470
Uzbekistan 57 447.400 25,563.441
Irak 55 437.072 24,001.816
Tadžikistan 47 143.100 6,719.567
Butan 45 47.000 2,094.176
Afganistan 43 647.500 27,755.775
Iran 40 1,648.000 66,622.704
Jemen 35 527.970 18,701.257
Ujedinjeni Arapski Emirati 30 82.880 2,445.989
Laos 24 236.800 5,777.180
Kirgistan 24 198.500 4,822.166
Oman 13 212.460 2,713.462
Saudijska Arabija 12 1,960.582 23,513.330
Turkmenistan 9,6 488.100 4,688.963
Rusija 8,5 17,075.200 144,978.573
Kazahstan 6,2 2,717.300 16,741.519
Mongolija 1,7 1,565.000 2,694.432
Ukupno 80,5 49,694.698 4.000,601.258

Vanjske poveznice[uredi VE | uredi]

Sestrinski projekti
Commons-logo.svg U Wikimedijinu spremniku nalazi se članak na temu: Azija
Commons-logo.svg U Wikimedijinu spremniku nalazi se još gradiva na temu: Azija