Partizanski spomenici

Izvor: Wikipedija
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretraživanje
Translation arrow.svg
Ovaj članak ili dio članka je površno ili nedovoljno preveden sa srpskog jezika na hrvatski jezik. Obratite pozornost na zaostatke ekavice, dakavice, prefonetizirane oblike, srpski leksik i sintaksu.
Slobodno pomozite to prevesti i ispraviti vodeći računa o stilu i pravopisu. Izvornik se možda nalazi na popisu drugih jezika.


Partizanski spomenici u Jugoslaviji
Detalj sa reljefa sa spomenika na Groblju osloboditelja Beograda 1944, rad Rade Stankovića
Spomenik „Maršal Tito“ u Kumrovcu, rad kipara Antuna Augustinčića Spomenik „Poziv na ustanak“ u Bjelovaru, rad kipara Vojina Bakića
Spomen ploča narodnom heroju Ivanu Milutinoviću na zgradi preduzeća „PIM Ivan Milutinović“ u ulici Gavrila Principa, u Beogradu
Spomenik „Bombaš“ u Gradskom parku u Zemunu, rad kipara Vanje Radauša Spomenik „Palim borcima“ u selu Damalju, kod Vrbovskog, rad kipara Zvonka Cara
Spomenik „Žrtvama racije“ u Novom Sadu, rad kipara Jovana Soldatovića Spomenik „Kameni cvijet“ u memorijalnom centru „Jasenovac“ u Jasenovcu, rad kipara Bogdana Bogdanovića
Dio spomenika „Sloboda“ na Iriškom vijencu, rad kipara Sretena Stojanovića
Spomenik „Palima u Narodnooslobodilačkoj borbi“ u Viškovu Spomenik „Narodnooslobodilačkoj borbi“, na tvrđavi Kale u Skoplju
Spomenik „Osloboditeljima Skoplja“ u Skoplju, rad kipara Ivana Mirkovića
Spomenik „Kosmajskom NOP odredu“, rad kipara Vojina Stojića
Spomenik „Palim borcima NOB-a“ kod sela Belčišta, rad kipara Jordana Grabuloskog
Spomenik „Palim borcima Ciglenice“ u Zagrebu, rad kipara Tomislava Ostoje
Spomenik Sisačkom partizanskom odred u šumi Brezovici kod Siska, rad kipara Želimira Janeša
Spomenik „Palim borcima“ u Strugi, rad kipara Vojislava Vasiljevića
Spomenik „Streljanje talaca“ u Zagrebu, rad kipara Frane Kršinića
Spomenik „Slobodi“ kod Đevđelije, rad kipara Jordana Grabuloskog
Spomen-kosturnica u Velesu, rad arhitekte Save Subotina
Spomenik „Palim borcima“ u Crikvenici, rad kipara Zvonka Cara
Spomenik „Palim borcima i žrtvama fašizma“ u Rovinju, rad kipara Ivana Sabolića
Spomenik „Rudarima palim u NOB-u“ iznad Kosovske Mitrovice, rad kipara Bogdana Bogdanovića
Spomenik „Ustanku naroda Hrvatske 1941“ u Srbu, rad kipara Vanje Radauša
Spomenik „Revoluciji“ u Podgariću, rad kipara Dušana Džamonje
Spomenik „Zvezda“ u spomen-parku „Čačalica“ kod Požarevca, rad arhitekte Branislava Stojanovića i kipara S. Mišića

Spomenici posvećeni Drugom svjetskom ratu u Jugoslaviji (1941.-1945.) postavljani su diljem bivše Jugoslavije u formi spomenika, arhitektonskih objekata, spomen-mauzoleja, skulptura, spomen-bisti, spomen-ploča, spomen-zgrada, spomen-groblja i inih.

Prema nepotpunim podatcima u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji podignuto je oko 15.000 spomenika posvećenih tzv. Narodnooslobodilačkom ratu. Mnogi ovi spomenici srušeni su ili oštećeni tijekom raspada SFRJ devedesetih godina.

Povijest[uredi VE | uredi]

Tijekom Velikosrpske agresije na Hrvatsku i BiH, uništeni su, uklonjeni, ili odstranjeni brojni spomenici posvećeni tzv. "Narodnooslobodilačkoj borbi". Na području Hrvatske uklonjeno je ili uništeno više od 3.000 spomenika, a među njima su: Spomenik „Pobjede naroda Slavonije“ u selu Kamenska, rad kipara Vojina Bakića, srušen 1991. godine; spomenik narodnom heroju Stjepanu Filipoviću u Opuzenu, rad Mire Vuce, srušen 1991. godine; spomenik „Tuđe nećemo - svoje nedamo“ na Visu, rad Antuna Augustinčića iz 1964., uklonjen 1994. godine; Spomenik narodnom heroju Nikoli Miljanoviću Karauli u Podravskoj Slatini, srušen 1991. godine, i ini. Na području Bosne i Hercegovine srušeni su spomenici: „Palim borcima“ u Livnu, rad Antuna Augustinčića iz 1952., srušen 1992. godine; „Palim borcima“ na Makljenu, kod Rame, rad Boška Kućanskog iz 1978. godine, srušen 1995. godine; kao i spomenici u Drvaru, Bosanskom Petrovcu i Bosanskom Grahovu.

Hrvatska vlada novčano je poduprla obnavljanje Titovog kipa u Kumrovcu, spomenika „Poziv na ustanak“ u Bjelovaru i spomenik tzv. ustanku u Srbu. Lokalne vlasti obnovile su dosad oko 300 spomenika manje umjetničke vrijednosti. U kolovozu 2011. godine, Savez antifašističkih boraca i antifašista Hrvatske pokrenuo je „Apel za obnovu sedam kapitalnih spomenika NOB-u“. Inicijativni odbor apela predvodi bivši hrvatski predsjednik Stjepan Mesić.[1]

Popis autora značajnijih spomenika[uredi VE | uredi]

  • Borka Avramova
    • Spomenik „Pobedi“ (poznat i pod imenom „Žena borac“), 1961. godina - postavljen u Tetovu.
  • Đorđe Andrejević Kun
    • Spomenik-mozaik „Revoluciji“, 1957. godina - postavljen u Ivanjici. U izgradnji spomenika sudjelovali su i Nada Hude, Miloš Gvozdenović i Ljuba Lah.
  • Šime Vulas
    • Spomenik „Podhumskim žrtvama“, 1970. godina - podignut na mjestu nekadašnjega sela Podhum kod Rijeke, čije su stanovništvo 1942. godine talijanski fašisti u cijelosti pobili, a selo spalili.
  • Aleksandar Zarin
    • Spomenik „Otporu“, 1961. godina - postavljen u Adi.
    • Spomenik „Palim borcima“ (poznat i pod nazivom „Ratnici“), 1965. godina - postavljen u Novom Kneževcu.
  • Marijan Kocković
    • Spomenik „Palim borcima“,1955. godina - postavljen u Gacku.
    • Spomenik „Palim borcima i žrtvama fašizma“ - postavljen u Glamoču.
  • Jovan Soldatović
    • Spomenik „Streljanim rodoljubima“, 1962. godina - postavljen u Žablju.
    • Spomenik „Žrtvama racije“, 1971. godina - postavljen u Novom Sadu.
    • Spomenik „Žrtvama racije“ - postavljen u Čurugu.
  • Luka Tomanović
    • Spomenik „Palim borcima i žrtvama fašizma“, 1954. godina - podignut u Herceg-Novom. U izgradnji spomenika sudjelovao je i arhitekt Nikola Dobrović.
    • Spomenik „Palima za slobodu“, 1954. godina - podignut u Kotoru. U izgradnji spomenika je sudjelovao i arhitekt Vojislav Đokić.


Spomenik narodnom heroju Stjepanu Filipoviću (1916.-1942.) na brdu Vidraku, kod Valjeva. Podignut 28. listopada 1969. godine, rad kipara Vojina Bakića.

Galerija[uredi VE | uredi]

Bosna i Hercegovina[uredi VE | uredi]

Makedonija[uredi VE | uredi]

Slovenija[uredi VE | uredi]

Srbija[uredi VE | uredi]

Vojvodina[uredi VE | uredi]

Hrvatska[uredi VE | uredi]

Literatura[uredi VE | uredi]

  • Miloš Bajić, ur. Spomenici revoluciji: Jugoslavija. „SUBNOR Jugoslavije“ Beograd, „Svjetlost“ Sarajevo, 1968.
  • Vojna enciklopedija (knjiga sedma). Beograd, 1974.
  • Vojna enciklopedija (knjiga deveta). Beograd, 1975.
  • Milenko Patković, Dušan Plećaš. Vodič uz kartu. Izbor spomen-obilježja Narodnooslobodilačkog rata Jugoslavije. „Glas Slavonije“, Osijek, 1975.
  • Drago Zdunić, ur. Revolucionarno kiparstvo. „Spektar“, Zagreb, 1977.

Izvori[uredi VE | uredi]

  1. Glas-slavonije. hr, pristupljeno 15. listopada 2011.
  2. Mdc.hr: Popis izvedenih spomenika Antuna Augustinčića, pristupljeno 20. ožujka 2015.

Povezani članci[uredi VE | uredi]

Vanjske poveznice[uredi VE | uredi]

Logotip Zajedničkog poslužitelja
Na Zajedničkom poslužitelju postoje datoteke vezane uz: Partizanski spomenici