Prijeđi na sadržaj

Velika loža Albanije

Izvor: Wikipedija
Velika loža Albanije
Lozha e Madhe e Shqipërisë
Skraćenica LMSh
Utemeljena 14. listopada 2011.
Osnivač Veliki orijent Italije
Tip regularna[a] velika loža
Sjedište Tirana
Lokacija Albanija
Službena stranica grandlodge-albania.org

Velika loža Albanije (alba. Lozha e Madhe e Shqipërisë), skraćeno LMSH, je regularna[a] slobodnozidarska velika loža u Albaniji. Osnovana je 2011. godine uz pomoć Velikog orijenta Italije.

Povijest

[uredi | uredi kôd]

Nakon demokratskih promjena koje su uslijedile padom komunizma 1992. godine stvoreni su uvjeti za obnovu slobodnog zidarstva u Albaniji. Prve tri lože u Albaniji osnovane su pod pokroviteljstvom Velikog orijenta Italije. Prvo je 2008. godine osnovana Loža "Arbanon" u Tirani. Nakon toga osnovane su u Tirani još dvije lože, "Skenderbeg" i "Stare dužnosti". Ove tri lože su 14. listopada 2011. godine osnovale Veliku ložu Albanije na svečanom skupu kojeg su vodili je veliki majstori Velikoga orijenta Italije, Regularne velike lože Srbije i Velike lože Grčke.[1][2][3] Prilikom konstituiranja Velike lože postignut je sporazum da se na teritoriju Kosova neće osnivati lože u skladu s priznatim nadležnošću srbijanskoj velikoj loži.[4] Dvije godine nakon osnivanja Velike lože Albanije, 11. prosinca 2013., Ujedinjena velika loža Engleske (UGLE) je priznala ovu veliku ložu kao regularnu.[5]

Suprotno postignutom dogovoru kod konstituiranja,[4] Velika loža Albanije je 2014. godine osnovala kosovsku Ložu "Dardanija" u Prištini.[6] Kosovska pogreška je priznata i formalizirana u tzv. "Beogradskom sporazumu" iz lipnja 2015. kojim je bilo predviđeno povlačenje te lože s Kosova i njezin prijenos u Albaniju. Međutim, umjesto povlačenja prve lože, Velika loža Albanije osnovala je još dvije lože u Prištini 2016. godine, "Ex Oriente Lux" i "Ulpijana", čime je prekršila i izvorni sporazum i "Beogradski sporazum". Kosovske su lože konačno isključene odlukom tadašnjeg velikog majstora Albanije, Pira Dodea, 31. siječnja 2018. godine.[4] Isključene kosovske lože su u veljači 2018. godine uspostavile Veliku ložu Kosova.[7] Pet mjeseci kasnije, u lipnju 2018. godine, Ujedinjena velika loža Engleske je objavila prekid odnosa i povukla priznanje Velike lože Albanije zbog poduzetih aktivnosti u Kosovu.[8][9] Također, zbog postupaka Velike lože Albanije u Kosovu, više velikih loža privremeno je obustavilo priznanje.[4]

U prosincu 2019. godine su osnovane dvije lože, "Kristo Dako" u Korçëu te "Apollonia" u Fieriju.

U ožujku 2023. godine u Beogradu, Velika loža Albanije potpisala je protokol s Regularnom velikom ložom Srbije, priznavši nadležnost srpske velike lože nad teritorijom Kosova.[10][11]

Ustroj

[uredi | uredi kôd]

Sjedište Velike lože Albanije je u Tirani.

Lože

[uredi | uredi kôd]

Pod zaštitom Velike lože Albanije radi šest loža lože, i to u Tirani, Korçëu i Fieri.

  • Loža "Arbanon" (Lozha Arbëria) br. 1, Tirana – nosi naziv po srednjovjekovnoj kneževini Arbanon u današnjoj Albaniji; osnovana je pod okriljem Velikog orijenta Italije.
  • Loža "Skenderbeg" (Lozha Skënderbeu) br. 2, Tirana – nosi naziv po narodnom junaku Gjergju Kastriotiju Skenderbegu; osnovana je pod okriljem Velikog orijenta Italije.
  • Loža "Stare dužnosti" (Lozha Detyrat e Lashta) br. 3, Tirana[12] – nosi naziv po Starim dužnostima slobodnih zidara; osnovana je pod okriljem Velikog orijenta Italije.
  • Loža nepoznatog naziva br. 5, 6 ili 7
  • Loža "Kristo Dako" (Lozha Kristo Dako) br. 8, Korçë – nosi naziv po autoru i pedagogu Kristi Dakou iz Korçëa.
  • Loža "Apollonia" (Lozha Apollonia) br. 9, Fieri – nosi naziv po starogrčkoj luki Apollonia, smještenoj u današnjem Fierskom distriktu.

U okviru ove velike lože radile su i:

  • Loža "Dardanija" (Lozha Dardania) br. 4, Priština – nosila naziv po antičkoj državi Dardaniji na području današnjeg Kosova; isključena 2018. godine.
  • Loža "Ex Oriente Lux" (Lozha Ex Oriente Lux), Priština – nosila naziv po latinskom aforizmu koji znači "Svjetlo s Istoka";[13] isključena 2018. godine.
  • Loža "Ulpijana" (Lozha Ulpiana), Priština – nosila naziv po starorimskom gradu Ulpijana kod današnje Gračanice na Kosovu; isključena 2018. godine.

Uprava

[uredi | uredi kôd]

Velikom ložom Albanije upravlja veliki majstor (alba. Mjeshtër i Madh) koji se bira na trogodišnje razdoblje. Dosadašnji veliki majstori bili su:[14]

  1. Elton Çaçi (2011. – 2016.)[15][16]
  2. Piro Dode (2016. – 2022.)[17][18][19]
  3. Arben Shtylla (2022. – oko 2023.)[10]
  4. Aleko Poshnjari (oko 2024./2025.)[20]

Međunarodna suradnja

[uredi | uredi kôd]

Velika loža Albanije ima potpisane povelje o prijateljstvu i međusobnom priznavanju s 50 regularnih velikih loža.[21] Međutim, nema potpisane povelje s tri matične velike lože koje su nositelji regularnosti.

Obredi

[uredi | uredi kôd]

Velika loža Albanije upravlja simboličkim stupnjevima plave lože (učenik, pomoćnik i majstor) i delegira upravljanje visokim stupnjevima na dodatna tijela i redove.

Pridružena tijela i redovi

[uredi | uredi kôd]

Upravljanje visokim stupnjevima Velika loža Albanije provodi kroz pridružena tijela i redove od kojih svaki predstavlja jedan obred a na temelju potpisanih konkordata.

  • Veliki kapitel slobodnih zidara kraljevskog luka Albanije – nadležan za rad Kraljevskog luka.
  • Vrhovno vijeće Drevnog i prihvaćenog škotskog obreda Albanije (Këshilli Suprem i Ritit Skocez Antik dhe të Pranuar i Shqipërisë) – nadležno za rad Drevnog i prihvaćenog škotskog obreda.[17]

Kraljevski luk

[uredi | uredi kôd]

Veliki kapitel slobodnih zidara kraljevskog luka Albanije je uspostavljen 27. siječnja 2021. godine.[22] Član je Međunarodnog generalnog velikog kapitela slobodnih zidara kraljevskog luka.[23] Prvi kapitel u Albaniji je osnovan 2017. godine.

Pod zaštitom Velikog kapitela Albanije rade tri kapitela:[22]

  • Kapitel "De Rada" (Kapitulli De Rada) br. 1, Tirana – nosi naziv po piscu Girolami de Radi.
  • Kapitel "Pashko Vasa" (Kapitulli Vaso pashë) br. 2, Tirana – nosi naziv po piscu, političaru i slobodnom zidaru Vaso-paši.
  • Kapitel "Sveti Ivan" (Kapitulli Shën Gjon) br. 3, Tirana – nosi naziv po sv. Ivanu.

Vidi još

[uredi | uredi kôd]

Bilješke

[uredi | uredi kôd]
  1. 1 2 Velika loža Albanije slijedi pravila regularnosti ali nije priznata od matičnih velikih loža.

Izvori

[uredi | uredi kôd]
  1. ↑ Rreth LMSH. grandlodge-albania.org (engleski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  2. ↑ Albanien. freimaurer-wiki.de (njemački). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  3. ↑ Tirana 14 ottobre 2011 – Tirana entra nel cuore della Massoneria europea: il 14 ottobre nasce la Gran Loggia d’Albania. grandeoriente.it (talijanski). 14. listopada 2011. Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  4. 1 2 3 4 2026 Report of the Commission on Information for Recognition Conference of Grand Masters of North America (PDF). masonicrecognition.org (engleski). Pristupljeno 27. veljače 2026.
  5. ↑ I dashur vizitor i faqes sonë. grandlodge.al (albanski). Inačica izvorne stranice arhivirana 10. ožujka 2016. Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  6. ↑ Treqind vite të Muratorisë së Lirë: Cila është historia e lozhave masonike shqiptare?. telegrafi.com (albanski). Pristupljeno 30. srpnja 2024.
  7. ↑ Freemasonry in Kosovo. grandlodgekosovo.org (engleski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  8. ↑ Statement on the Grand Lodge of Albania - withdrawal of recognition. freemasonrytoday.com (engleski). 13. lipnja 2018. Inačica izvorne stranice arhivirana 29. ožujka 2021. Pristupljeno 6. svibnja 2024.
  9. ↑ Priština zavadila i masone. novosti.rs. 17. ožujka 2018. Pristupljeno 20. veljače 2026.
  10. 1 2 Publikohet marrëveshja mes Lozhës Masonike të Shqipërisë dhe asaj të Serbisë, pajtohen që mansonët serbë ta kenë Kosovën nën juridiksion. zeri.info (albanski). Pristupljeno 28. srpnja 2024.
  11. ↑ Sporazum između albanskih i srpskih masonskih loža, one se slažu da srpski masoni imaju Kosovo pod jurisdikcijom. indeksonline.net. 11. studenoga 2023. Pristupljeno 18. veljače 2026.
  12. ↑ Lozha "Detyrat e Lashta" - Old Charges Lodge. Facebook. Pristupljeno 30. srpnja 2024.
  13. ↑ ex oriente lux. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. enciklopedija.hr. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  14. ↑ Lozha e Madhe e Shqipërisë shënon 14-vjetorin e themelimit. telegrafi.com (albanski). 19. listopada 2025. Pristupljeno 13. veljače 2026.
  15. ↑ I dashur Vizitor!. mason33.org (albanski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  16. ↑ Follonica- Orbetello. Gemellaggio tra la "Garibaldi" e l' "Unità Massonica" (talijanski). 12. prosinca 2015. Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  17. 1 2 Malltezi, Alba. 19. travnja 2025. Masonët shqiptarë/ Që nga Rilindasit, te Ismail Qemali e deri sot, a janë ata “muratorët” e ruajtjes së virtyteve dhe parimeve morale të shqiptarisë?. shqiptarja.com (albanski). Pristupljeno 22. travnja 2025.
  18. ↑ Letter from Grand Lodge of Albania (PDF). demolay.org (engleski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  19. ↑ Venti Comunioni Estere rappresentate in Gran Loggia a Rimini. grandeoriente.it (talijanski). 2. listopada 2021. Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  20. ↑ Mjeshtri i Madh i Përnderuar i Lozhës së Madhe të Shqipërisë. grandlodge-albania.org (albanski). Inačica izvorne stranice arhivirana 25. prosinca 2024. Pristupljeno 16. siječnja 2025.
  21. ↑ Njohje. grandlodge-albania.org (engleski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.
  22. 1 2 Të nderuar vëllezër, të nderuar dashamirës të Lozhës së Madhe të Shqipërisë, mbas një pune të gjatë të drejtuesve të LMSH-së dhe të gjithë vëllezërve. Facebook (albanski). Pristupljeno 30. srpnja 2024.
  23. ↑ GGCRAMI International Jurisdictions. ggcrami.org (engleski). Pristupljeno 26. srpnja 2024.

Vanjske poveznice

[uredi | uredi kôd]
Dobavljeno iz "https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Velika_loža_Albanije&oldid=7476006"