Azija
Azija je najveći i najmnogoljudniji kontinent na Zemlji.
Ona graniči s Europom na zapadu (granice su planinski masivi Kavkaz i Ural na kopnu, te morski prolazi Bospor i Dardaneli na moru) i Afrikom na jugozapadu (Sueski kanal, Crveno more i prolaz Bab-el-Mandeb). Australija se nalazi južno a Amerika istočno od Azije i nemaju kopnenu granicu s njom.
Rana povijest Azije [uredi]
Na povijest Azije zbog veličine i udaljenosti pojedinih regija može se gledati kao na zasebne povijesti Istočne Azije, povijest Jugoistočne Azije i povijest Bliskog Istoka, koje povezuje povijest stepa središnjeg dijela Azije.
Obalna područja Azije bila su mjesta nastanka prvih civilizacija, od kojih se svaka smjestila u plodne doline rijeka kao što su Mezopotamija između Eufrata i Tigrisa, dolina rijeke Ind ili rijeke Huang He (Žuta rijeka). U tim dolinama nastali su brojni gradovi i carstva. Civilizacije drevne Mezopotamije, doline rijeke Ind i Huang He su izmjenjivale mnoga otkrića kao što su matematika ili kotač, dok su se neka kao što je npr. pismo razvila posebno. Jerihon je neolitičko naselje i smatra se najstarijim gradskim naseljem, a utemeljen je 8350. – 7350. prije Krista.
Središnja Azija, područje stepa bilo je naseljeno nomadskim plemenima koja su iz područje središnje Azije mogla kretati u potragu za hranom u ostala područja. Najranije zabilježeno takvo kretanje je širenje Protoindoeuropljana, čiji se jezika proširio na Bliski Istok, Južnu Aziju i granična područja Kine. Sjeverni dio Azija zahvaća područje Sibira koje je rijetko naseljeno, te zbog nepovoljnih klimatskih uvijeta, širenje nomada nije išlo u tom smjeru.
Središnji dio okružen je visokim planinskim lancima i nepreglednim pustinjama, što je štitilo rubna podučja Azije u kojima su se razvili gradovi i države od učestalih napada nomada. Kavkaz i Himalaja, pustinje Karakum i Gobi prirodne su prepreke koje su nomadska plemena prelazila rijetko uz velike teškoće. Nastale civilizacije i gradovi u plodnim dolinama su bili znatno tehnološki i društveno napredniji od nomada, ali nisu mogli vojno se oduprijeti jašućim hordama iz stepa. Novopridošli nomadi, koji su osvajali područja Indije, Kine i Bliskog Istoka, došavši u nove krajeve gdje nisu mogli prehraniti svoju brojnu konjicu i održavati prijašnji način života, s vremenom bi se prilagodili novim uvjetima, i tako prešli na isti način života kao lokalno stanovništvo.
Stanovništvo [uredi]
Prema procjeni za 2002. godinu Azija je imala oko 3,8 milijarde stanovnika (bez europskog dijela država Rusije i Turske i afričkog dijela Egipta), što je 58 % ukupnog stanovništva svijeta. Prosječna gustoća naseljenosti je oko 84 stanovnika/km2, čime je ujedno i najgušće naseljen kontinent. Na njoj se nalaze i dvije najmnogoljudnije države svijeta: Kina i Indija, obje s preko milijardu stanovnika. Razmještaj stanovništva je veoma neujednačen, čemu su najvise doprinjeli prirodni uvjeti. Većina stanovnistva koncentrirana je u monsunskom području Južne i Istočne Azije. U ovim djelovima prosjecna gustina naseljenosti prelazi 500 st./km².
Popis zemalja/teritorija poredanih po gustoći stanovništva (stanovnika/km2).
Pri izračunu korištena je ukupna površina zemalja uključujući i vodene površine, stoga dobivene brojke mogu odstupati od onih u člancima za svaku pojedinu državu/teritorij.
Rusija, Egipat i Turska se također navode u tablici, iako su te države djelomično u Aziji. Cipar, koji je u Europi, smatra se otokom Azijskoga Sredozemlja. Gruzija, Armenija i Azerbejdžan su također navedene.
| država | gustoća | površina | broj stanovnika |
|---|---|---|---|
| (/km2) | (km2) | (procjena 2002.) | |
| Makao | 18.000 | 25 | 461.833 |
| Hong Kong | 6688 | 1092 | 7,303.334 |
| Singapur | 6430 | 693 | 4,452.732 |
| Maldivi | 1070 | 300 | 320.165 |
| Bahrein | 987 | 665 | 656.397 |
| Bangladeš | 926 | 144.000 | 133,376.684 |
| Tajvan | 627 | 35.980 | 22,548.009 |
| Palestinski teritoriji | 545 | 6220 | 3,389.578 |
| Južna Koreja | 491 | 98.480 | 48,324.000 |
| Libanon | 354 | 10.400 | 3,677.780 |
| Japan | 336 | 377.835 | 126,974.628 |
| Indija | 318 | 3,287.590 | 1.045,845.226 |
| Šri Lanka | 298 | 65.610 | 19,576.783 |
| Izrael | 290 | 20.770 | 6,029.529 |
| Filipini | 282 | 300.000 | 84,525.639 |
| Vijetnam | 246 | 329.560 | 81,098.416 |
| Sjeverna Koreja | 184 | 120.540 | 22,224.195 |
| Nepal | 184 | 140.800 | 25,873.917 |
| Pakistan | 184 | 803.940 | 147,663.429 |
| Kina | 134 | 9,596.960 | 1.284,303.705 |
| Tajland | 121 | 514.000 | 62,354,402 |
| Indonezija | 121 | 1,919.440 | 231,328.092 |
| Kuvajt | 118 | 17.820 | 2,111.561 |
| Armenija | 112 | 29.800 | 3,330.099 |
| Sirija | 93 | 185.180 | 17,155.814 |
| Azerbejdžan | 90 | 86.600 | 7,798.497 |
| Turska | 86 | 780.580 | 67,308.928 |
| Gruzija | 71 | 69.700 | 4,960.951 |
| Kambodža | 71 | 181.040 | 12,775.324 |
| Egipat | 71 | 1,001.450 | 70,712.345 |
| Katar | 69 | 11.437 | 793.341 |
| Malezija | 69 | 329.750 | 22,662.365 |
| Istočni Timor | 63 | 15.007 | 952.618 |
| Mjanma | 62 | 678.500 | 42,238.224 |
| Brunej | 61 | 5770 | 350.898 |
| Jordan | 58 | 92.300 | 5,307.470 |
| Uzbekistan | 57 | 447.400 | 25,563.441 |
| Irak | 55 | 437.072 | 24,001.816 |
| Tadžikistan | 47 | 143.100 | 6,719.567 |
| Butan | 45 | 47.000 | 2,094.176 |
| Afganistan | 43 | 647.500 | 27,755.775 |
| Iran | 40 | 1,648.000 | 66,622.704 |
| Jemen | 35 | 527.970 | 18,701.257 |
| Ujedinjeni Arapski Emirati | 30 | 82.880 | 2,445.989 |
| Laos | 24 | 236.800 | 5,777.180 |
| Kirgistan | 24 | 198.500 | 4,822.166 |
| Oman | 13 | 212.460 | 2,713.462 |
| Saudijska Arabija | 12 | 1,960.582 | 23,513.330 |
| Turkmenistan | 9,6 | 488.100 | 4,688.963 |
| Rusija | 8,5 | 17,075.200 | 144,978.573 |
| Kazahstan | 6,2 | 2,717.300 | 16,741.519 |
| Mongolija | 1,7 | 1,565.000 | 2,694.432 |
| Ukupno | 80,5 | 49,694.698 | 4.000,601.258 |
Vanjske poveznice [uredi]
- Sestrinski projekti
 |
U Wikimedijinu spremniku nalazi se članak na temu: Azija |
|
U Wikimedijinu spremniku nalazi se još gradiva na temu: Azija |
|
||||||||||||||
|
||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
